តើ សម រង្ស៊ី ហ៊ានធ្វើដូច ថាក់ ស៊ីន​ ស៊ីណាវ៉ាត់​ ទេ?

ក្នុងពេលដែលមេដឹកនាំបក្សប្រជាជនបដិវត្តន៍កម្ពុជា ឬបក្សកុំមុយនីស្តកម្ពុជា ឬក៏គណបក្សប្រជា​ជនកម្ពុជា មានយួន ហូ ជីមិញ និងអ្នកនយោបាយយួនជាច្រើននាក់ធ្វើជាគ្រូបង្វឹកនយោបាយនោះ មេដឹក​នាំបក្សប្រឆាំងនៅក្នុងប្រទេសកម្ពុជា ក៏គួរតែរៀនសូត្រពីគំរូដឹកនាំនយោបាយ និងយុទ្ធសាស្រ្តនយោបាយ​ពីអ្នកដឹកនាំនៃប្រទេសដ៏ទៃផងដែរ បើមិនហ៊ានរៀនតាមគំរូនយោបាយរបស់អ្នកនយោបាយអាមរិកាំងទេ​ក៏គួរតែរៀនសូត្រនយោបាយពីមេដឹកនាំនៃប្រទេសជិតខាងខ្មែរ គឹពួកមេដឹកនាំសៀមដែរ ។

 ថ្ងៃទី៣១ ខែឧសភា ឆ្នាំ២០១០ នេះ ទីប្រឹក្សាច្បាប់របស់លោក ថាក់ ស៊ីន ស៊ីណាវ៉ាត់ ជា​អតីតៈ​នាយករដ្ឋមន្រ្តីសៀម ដែលត្រូវពួកយោធាធ្វើរដ្ឋប្រហារទម្លាក់ពីអំណាចនោះ បានប្រកាស់ថា គេបានជួល​មេធាវីអន្តរជាតិមួយរូបគឹលោក គឺលោក អាឡិចសង់ដ័រ ខេ ណុប (Alexander K Noops) និងក្រុម​មេធាវី​អន្តរជាតិរបស់លោក រ៉ូប៊ើត អាំ ស្ល៊ើដាំ (Robert Am-Slerdam) ដែលមានមូលដ្ឋាននៅ​ទីក្រុង​ឡាអេ​ អោយបើក​ការស៊ើបអង្កេតករណីសម្លាប់រង្គាល់ទៅលើសមាជិកក្រុមអាវក្រហមនៅក្នុងបាងកក និង​រៀបចំសំណុំរឿង​ប្តឹងប្រឆាំងរដ្ឋាភិបាលសៀម នៅតុលាការឧក្រិដ្ឋកម្ម និងវិច្ឆេទកម្មអន្តរជាតិ ។

ព្រឹត្តិការណ៍ដែលរដ្ឋាភិបាលក្រុងបាងកក បានបើកយុទ្ធនាការយោធា បង្រ្កាបទៅលើក្រុមបាតុករ​នៅក្នុងទីក្រុងបាងកក នាពេលបច្ចុប្បន្ននេះ គឹមិនខុសគ្នានឹងព្រឹត្តិការណ៍ដែលរដ្ឋាភិបាលចាំផ្ទះរបស់លោក ហ៊ុន សែន បានបញ្ជាយោធា និងប៉ូលីស អោយបង្រ្កាបក្រុមបាតុករ ជាក្រុមចលនានិស្សិត ចលនាពលរដ្ឋ​និង​ចលនាសមណនិស្សិត ដែលបានងើបឡើងបះបោរធ្វើបាតុកម្មតវ៉ាប្រឆាំងកាលពីឆ្នាំ ១៩៩៨​ – ៩៩ នោះ​ទេ ។ កាលណោះដោយសារពលរដ្ឋ និស្សិត និងព្រហសង្ឈ គាំទ្រលោក សម រង្ស៊ី និងគាំទ្រសម្តេច​នរោត្តម រណឬទ្ធិ ទើបមានបាតុកររាប់ម៉ឺននាក់បានចេញមកតាមដងផ្លូវធ្វើបាតុកម្មប្រឆាំងនឹងលទ្ធផល​បោះឆ្នោតដែលលួចបន្លំដោយគណបក្សប្រជាជនកម្ពុជា​ របស់លោក ហ៊ុន សែន និងទាមទារអោយលោក​ហ៊ុន សែន ចុះចេញពីអំណាច ។ តែនៅទីបំផុត នៅពេលដែលក្រុមពួកអ្នកនយោបាយប្រឆាំង ហ៊ុន សែន​ដែលដឹកនាំដោយ នរោត្តម រណឬទ្ធិ និង សម រង្ស៊ី ស្តាប់ការឱវ៉ាទរបស់ សម្តេច នរោត្តម សីហនុ ព្រមចូល​រួមប្រជុំរដ្ឋសភា ដើម្បីស្បថចូលកាន់ដំណែងជាតំណាងរាស្រ្តនោះបានធ្វើអោយក្រុមបាតុករ រាប់ម៉ឺន​នាក់ ដែលចេញមកគាំទ្ររងនូវការវាយប្រហា ត្រូវគេតាមចាប់ និងសម្លាប់ អស់រាប់រយនាក់ទាំងចំហរ និងទាំង​លាក់កំបាំង តែ សម រង្ស៊ី និង នរោត្តម រណឬទ្ធិ មិនបានរកមេធាវីអន្តរជាតិណាម្នាក់អោយជួយស្រាវជ្រាវ​រឿងឧក្រិដ្ឋកម្មទាំងអស់នេះហើយប្តឹងរកយុត្តធម៌អោយជនរងគ្រោះជាសមាជិកក្រុមបាតុករ ឬជាសមាជិក​ក្រុមគ្រួសារ នៃជនរងគ្រោះដែលត្រូវគេសម្លាប់ ចាប់វាយធ្វើបាប ទាំងអស់នោះឡើយ ។

ក្រុមអ្នកនយោបាយខ្មែរ ដែលពួកគេភាគច្រើនធ្វើនយោបាយបានដោយសារតែឱកាស់ហុចអោយ និងដោយគ្មាន​ការតាំងចិត្តច្បាស់លាស់ពីដើមទីមកនោះ គឺសុទ្ធតែជាក្រុមមនុស្សដែលចូលចិត្តបោកទឹក ចិត្ត ពលរដ្ឋ និងបំផ្លាញ​ការជឿជាក់របស់ពលរដ្ឋ ។ ពួកក្រុមអ្នកនយោបាយទាំងអស់នេះយល់ស្មានៗថា គេអាចបន្តធ្វើនយោបាយតាម​របៀប សម្តេច នរោត្តម សីហនុ ឬក៏បន្តនូវរូបមន្តនយោបាយដ៏ឆ្កួត លេលា របស់ សម្តេច នរោត្តម សីហនុ បានតទៅ​ទៀត ហើយប្រជាពលរដ្ឋមិនដឹងខ្យល់អ្វីទាល់តែសោះ ចាំតែ ស្តាប់តាមការហែហៃរបស់ពួកគេ ។

គួរំលឹកថា សម្តេច នរោត្តម សីហនុ កាលពីកំឡុងឆ្នាំ១៩៦០ ក្រោយពេលត្រឡប់មកពីបំពេញ​ទស្សនៈកិច្ចនៅអាកេរិក ធ្លាប់បានកុហក់ពលរដ្ឋខ្មែរថា សហរដ្ឋអាមេរិក វាគ្មាន​អ្វីជឿនលឿន ឬអស្ចារ្យ ជាង​ប្រទេសខ្មែរដែលកំពុងតែដឹកនាំដោយព្រះអង្គនោះទេ ។ សម្តេច នរោត្តម សីហនុ ថែមទាំងបាន​និយាយ​បញ្ចើច​ថែមទៀតថា នៅប្រទេសអាមេរិកធ្វើដំណើរមួយថ្ងៃមិនប្រទះឃើញបង្គោលគីឡូ​មួយ​ផង ។

មកដល់ពេលបច្ចុប្បន្ននេះ ក្រុមអ្នកនយោបាយខ្មែរ ដែលស្ថិតនៅក្រោមផ្លាកអ្នកប្រជាធិបតេយ្យ ឬនៅ​ក្រោមផ្លាក​គណបក្សប្រឆាំង ក៏កំពុងតែព្យាយាមដើរនយោបាយ កុហក់ បោកប្រាស់ពលរដ្ឋ តាមតែ​របៀប សម្តេច នរោត្តម សីហនុ បានបោកប្រាស់ពលរដ្ឋខ្មែរ កាលពីកំឡុងឆ្នាំ​១៩៦០ ដែរ ។

លោក សម រង្ស៊ី និង លោក ស៊ាង ប៉េង សែ ដែលបានមកដល់ទឹកដីអាមេរិក ដើម្បីធ្វើការបង្ហាញពី​ឯកសារព្រំដែន​ដែលរដ្ឋាភិបាលយួន និងរដ្ឋាភិបាលក្រុងភ្នំពេញ បានព្យាយាមបោះបង្គោលពុះចែក ដែន​ដី​ខ្មែរកម្ពុជាក្រោមអោយ​ក្លាយទៅជាមានព្រំដែនជាមួយប្រទេសខ្មែរនោះបាននិយាយថា «មានតែរដ្ឋាភិបាល​ទេ ដែលមានសិទ្ធ និងអំណាច​ប្តឹងតវ៉ាទៅអង្គការសហប្រជាជាតិ ឬប្តឹងទៅតុលាការអន្តរជាតិ ស្តីពីការ​រំលោភ​សន្ធិសញ្ញា នៃកិច្ចព្រមព្រៀង ក្រុង​ប៉ារីស ២៣ តុលា ១៩៩១ បាន» ពួកអ្នកទាំងពីរនាក់នេះបន្តថា «ប្រសិនបើគណបក្សំ​សម រង្ស៊ី ជាប់ឆ្នោត បង្កើតជា​រដ្ឋាភិបាលទើបមានសិទ្ធិ ប្តឹងបាន»។

ការពោល និងរៀបរាប់ខាងលើនេះ គឺជាសុទ្ធតែជាពាក្យសម្តីបោកប្រាស់ ឬក៏ជាសម្តីរបស់​ពួកអ្នក​ដែល មិនដែល​ធ្វើការសិក្សាស្រាវជ្រាវ ពីច្បាប់អន្តរជាតិ និងឬក៏ជាសម្តីរបស់ពួកក្រុមអ្នកនយោបាយ ដែល​មិន​ចង់អោយពលរដ្ឋ​ដឹងការពិត​និងមានចេតនាធ្វើប្រជាភិថុរ ក្នុងគោលបំណងបម្រើមហិច្ឆតានយោបាយ​របស់ខ្លួន ដែលគ្រាន់តែចង់​ទៅ​កាន់អំណាចតែប៉ុណ្ណោះ តែតាមពិតគឺពួកគេគ្មានបំណងចង់ជួយ​ដោះ​ស្រាយ​បញ្ហាជាតិ និងទុក្ខលំបាករបស់​ពលរដ្ឋពិតប្រាកដនោះទេ ។

ច្បាប់អន្តរជាតិ មិនបាននិយាយថា មានតែរដ្ឋាភិបាលទើបមានសិទ្ធិប្តឹងតវ៉ា នៅតុលាការវិច្ឆេទកម្ម​អន្តរជាតិ ឬក៏​មិនបាននិយាយថា ពលរដ្ឋ និអ្នកតំណាងពលរដ្ឋ គ្មានសិទ្ធិប្តឹងតវ៉ានោះទេ ។ តែច្បាប់នេះ​បាននិយាយយ៉ាងច្បាស់​ថា សូម្បីតែប្រជាពលរដ្ឋម្នាក់ ដែលរងនូវការរំលោភពិតប្រាកដពីរដ្ឋាភិបាល នៃ​ប្រទេសណាមួយក៏មានសិទ្ធិធ្វើជា​ដើមបណ្តឹងដើម្បីប្តឹងតទល់ជាមួយនិងរដ្ឋាភិបាល នៃប្រទេសនោះដែរ ។

ចំពោះប្រទេសខ្មែរ កិច្ចព្រមព្រៀងក្រុងប៉ារីស គឹជាសន្ធិសញ្ញាអន្តរជាតិ ដែលទទួឡស្គាល់​ដោយ​អន្តរជាតិ មាន​ប្រទេសជាងត្ថលេខីចំនួន ១៨ ប្រទេស បានចុះហត្ថលេខា និងមានអង្គការសហប្រជាជាតិ ជាអ្នកផ្តួចផ្តើម និង​ទទួលខុសត្រូវ ។ កិច្ចព្រមព្រៀងនេះមិនស្លាប់ជាដាច់ខាត ហើយមានជីវិត និង​សុពលភាព​ជានិច្ចនិរន្ត ប៉ុន្តែការ​អនុវត្តន៍ ឬការរំលោភកិច្ចព្រមព្រៀងនេះ វាជាភារកិច្ចរបស់ក្រុមអ្នក​នយោបាយខ្មែរ ឬក្រុមអ្នកតំណាងពលរដ្ឋ​ខ្មែរ​ដែលមានតួរនាទិឃ្លាំមើល រួចហើយរាយណ៍ ឬប្តឹងតវ៉ា ដើម្បី​អោយ​ប្រទេសជាហត្ថលេខី និងអន្តរជាតិ គេមកជួយ​អន្តរាគមន៍ ។

ក្នុងរយៈកាលកន្លងមក មិនមានអ្នកនយោបាយណាម្នាក់ ឬក៏មានក្រុមតំណាងពលរដ្ឋណាមួយ​បានធ្វើពាក្យ​បណ្តឹង ដើម្បីប្តឹងទៅកាន់តុលាការវិច្ឆេទកម្មអន្តរជាតិ​ ស្តីពីការរំលោភកិច្ចព្រមព្រៀនេះទេ ពោល​គឹមានត្រឹមតែ​អ្នក​រាយការណ៍ទៅអន្តរជាតិ ថាកិច្ចព្រមព្រៀងត្រូវបានគេរំលោភតែប៉ុណ្ណោះ ។

ការធ្វើសេចក្តីរាយការណ៍ និងធ្វើការប្តឹងតវ៉ា គឺមានន័យខុសគ្នាស្រឡះ និងមាន​សកម្មភាព​ខុស​គ្នា​ដូចជាមេឃ និងដី ។ សម រង្ស៊ី និង ស៊ាន ប៉េង សែ បានបំភ្លៃ និងបន្លំពាក្យនិយាយ​កុហក់ពលរដ្ឋខ្មែរ​នៅ​អាមេរិកាំង កាណាដា និង អឺរ៉ុប​ថា ខ្លួនបានដាក់ពាក្យប្តឹងទៅប្រទេសហត្ថលេខី ទៅសភាសហគមន៍អឺរ៉ុប និងប្តឹងទៅប្រទេសនានាហើយ ។ តាម​ន័យនេះគឺពួកគេមានចេតនានិយាយកុហក់ ឬក៏ពួកគេមិនយល់ពី​ភាសាច្បាប់ព្រោះតែពួកគេបានធ្វើត្រឹមតែ​សេចក្តី​រាយការណ៍តែពួកគេនិយាយថា ពួកគេបានប្តឹងទៅវិញ ។

ដើម្បីកំអោយពលរដ្ឋខ្មែរមានមន្ទិលសង្ស័យ និងចាញ់បោកសម្តីរបស់ក្រុមអ្នកនយោបាយទាំង​នោះបន្តទៅទៀត​ដែលចូលចិត្តយកបញ្ហាជាតិ មកធ្វើជាលេសរៃអង្គាសយកថវិកា ឬប្រាក់ឧប្បត្ថម្ភ ចូល​ក្នុង​ហោប៉ៅឯកជននោះ ពលរដ្ឋខ្មែរតោងយល់ថា «ការប្តឹង វាលុះត្រាណាតែមានមេធាវី ឬក្រុមអ្នកច្បាប់ ធ្វើការកសាងសំណុំរឿង រួចហើយ​ដាក់ពាក្យប្តឹងទៅតុលាការ» ចំណែកឯសេចក្តីរាយការណ៍គឺថា «គ្រាន់​តែ​សរសេររបាយការណ៍ ដោយនណាម្នាក់​ឬដោយក្រុមណាមួយ រួចហើយទៅធ្វើសេចក្តីថ្លែងការណ៍ ឬក៏​ផ្ញើររបាយការណ៍ជូនសក្សីណាម្នាក់ ឬក៏អោយទៅ​ក្រុមអ្នកយកព៍ត៌មាន ប៉ុណ្ណោះ» ។

ការដែលហៅថា «ប្តឹង» គឺធ្វើដូចលោក សម រង្ស៊ី ធ្លាប់បានប្តឹងលោក ហ៊ុន សែន កាលពី​ឆ្នាំ​២០០៤ នៅតុលាការ​ក្រុង ញូវយ៉ក សហរដ្ឋអាមេរិក ឬក៏ដូចជាពេលនេះ អតីតៈនាយករដ្ឋបន្រ្តីសៀម ថាក់ ស៊ីន ស៊ីណាវ៉ាត់ បានជួល​មេធាវីអន្តរជាតិគឺលោក Alexander Knoops និងក្រុមមេធាវីអន្តរជាតិ​លោក Robert Am-Slerdam អោយធ្វើការ​ស្រាវជ្រាវ និងស៊ើបអង្កេត ករណីការបង្រ្គាប និងសម្លាប់​ក្រុម​បាតុករ អាវក្រហម ដែលរដ្ឋាភិបាលសៀមបច្ចុប្បន្ន​បានអនុវត្តន៍ក្នុងទីក្រុងបាងកក នាពេលនេះអញ្ចឹង ។

ប៉ុន្តែករណី ព្រំដែនខ្មែរដែលប្រទេសជិតខាងរំលោភ និងការមិនគោរពកិច្ចព្រមព្រៀងសន្តិភាព ក្រុង​ប៉ារីស ២៣ តុលា ១៩៩១ ពីសំណាក់រដ្ឋាភិបាលខ្មែរ និងរដ្ឋាភិបាលនៃប្រទេសជិតខាងកម្ពុជា តើ សម រង្ស៊ី និង ស៊ាន ប៉េង សែ បានជួល ឬមានក្រុមមេធាវីអន្តរជាតិ កាន់សំណុំរឿងនេះហើយឬនៅ? បើមិនទាន់មានទេ ហេតុអ្វីក៏ហ៊ានដើរ​និយាយប្រាប់ពលរដ្ឋខ្មែរនៅក្រៅប្រទេសថា ពួកខ្លួនបានប្តឹងរួច​ហើយ? តើអ្នកនយោបាយ និងអ្នកបច្ចេកទេស ទាំងពីរនាក់នេះយល់ពីភាសាច្បាប់ និងគន្លឹះនៃនីតិវិធី​ច្បាប់​ដែរ​ឬទេ? ប្រសិនបើ ស៊ាន ប៉េង សែ មិនយល់នោះ តែ សម រង្ស៊ី ដែលជាអ្នកដឹកនាំបក្សនយោបាយ​ម្នាក់ត្រូវតែយល់រឿងនេះអោយបានច្បាស់ ព្រោះខ្លួនលោកធ្លាប់មាន​បទពិសោធន៍ ប្តឹង លោក ហ៊ុន សែន នៅក្នុងតុលាការក្រុង ញូវយ៉ក រួចម្តងមកហើយ ។ កាលណោះប្រសិនបើ​សម រង្ស៊ី និងលោក Ron Abney គ្មានលោក Morton Sklar ធ្វើជាមេធាវី ដើម្បីរៀបចំកសាងសំណុំរឿងដើម្បីដាក់​ពាក្យប្តឹងទៅតុលាការទេ តើតុលាការគេព្រមទទួលក្តី និងបើកការស៊ើបអង្កេតសំណុំរឿងបោកគ្រាប់បែកនៅមុខ​រដ្ឋសភា កាលពី​ខែមិនា ឆ្នាំ១៩៩៧ នោះទេ?

ជំហ៊ានមួយទៀតដែលលោក ថាក់ ស៊ីន ស៊ីណាវ៉ាត់ បានជួលមេធាវីអន្តរជាតិ អោយស៊ើបអង្កេត​សំណុំរឿងបង្រ្កាប​ក្រុមបាតុករអាវក្រហមនៅក្នុងទីក្រុងបាងកក គឺបានឆ្លើយតប និងបង្ហាញអោយពលរដ្ឋ​ខ្មែរ ដឹងជាសាធារណៈថា​«មិនមែនមានតែរដ្ឋាភិបាល ដែលកំពុងតែកាន់អំណាចទេ ដែលមានសិទ្ធិ ប្រើ​ប្រាស់សិទ្ធិធ្វើការប្តឹងតវ៉ាក្តីនៅក្នុង​តុលាការវិច្ឆេទកម្មអន្តរជាតិនោះ» ។ ដូច្នោះ សម រង្ស៊ី និង ស៊ាន ប៉េង សែ ត្រូវតែរៀនសូត្រតាមគំរូរបស់អតីតៈ​នាយករដ្ឋមន្រ្តីសៀម ថាក់ ស៊ីន ស៊ីណាវ៉ាត់ ដែលគេព្យាយាម​រក​យុត្តិធម៌អោយជនរងគ្រោះ ដែលជាពលរដ្ឋរបស់​គេ និងជាក្រុមអ្នកគាំទ្រនយោបាយរបស់គេ នៅក្នុងឆាក​តុលាការ​​អន្តរជាតិ ។

មិនមែនមានតែសំណុំរឿងព្រំដែន និងករណីដែលរដ្ឋាភិបាលក្រុងភ្នំពេញ ព្រមទាំងរដ្ឋាភិបានៃ​ប្រទេសជិតខាងខ្មែរ​រំលោភកិច្ចព្រមព្រៀងសន្តិភាព ក្រុងប៉ារីស ២៣ តុលា ១៩៩១ ប៉ុណ្ណោះទេដែល​កំពុងតែស្ថិតនៅក្នុងដៃរបស់ សម រង្ស៊ី ប៉ុន្តែ​តាំងពីចាប់ផ្តើមក្នុងឆាកនយោបាយមក សម រង្ស៊ី បានកាន់​សំណុំរឿងជាច្រើននៅក្នុងដៃ ហើយបានផ្អិបសំណុំរឿងទាំងអស់នោះទុកមិនព្រមធ្វើការប្តឹងផ្តល់ លោក ហ៊ុន សែន ។ ក្នុងចំណោមសំណុំរឿងឃាតកម្មធំៗដូចជា ការគប់គ្រាប់បែកលើហ្វូងបាតុករ នៅថ្ងៃទី៣០ មិនា ១៩៩៧, រឿងបង្រ្កាប់បាតុករជានិស្សិត ពលរដ្ឋ និងព្រះសង្ឈ កាលពីក្រោយបោះឆ្នោតឆ្នាំ១៩៩៨, រឿងសម្លាប់សកម្មជនសហជីព អ្នកសារព័ត៌មាន និងសកម្មជននយោបាយជាច្រើន ដែលអ្នកទាំងអស់គ្នា​នោះសុទ្ធតែស្លាប់ដោយសារមូលហេតុ គាំទ្រសកម្មភាពនយោបាយរបស់ សម រង្ស៊ី ។ ប៉ុន្តែរហូតមកដល់​ពេលនេះ មានតែសំណុំរឿងមួយករណីគាត់​ដែល សម រង្ស៊ី បានប្តឹងនៅក្នុងតុលាការក្រុង ញូវយ៉ក នៃ​សហរដ្ឋងាមេរិក ហើយដែលក្រោយមក សម រង្ស៊ី បានដកពាក្យបណ្តឹងចេញមកវិញ ដើម្បីផលប្រយោជន៍​នៃការដោះដូរនយោបាយជាមួយ ហ៊ុន សែន ។     

 នេះជាទម្លាប់មិនទទួលខុសត្រូវរបស់អ្នកនយោបាយខ្មែរ ដែលយកជីវិតខ្មែរអោយទៅស្លាប់ដើម្បី​ភាព​ភ្លឺ​ចញ្ចាចនៃជីវិតនយោបាយរបស់ខ្លួន និងដើម្បីលើកដំកើងខ្លួនឯងអោយទៅជាតួរអង្គនៃព្រះអទិទេព ដែល​ចូលចិត្តតែហុតឈាមពលរដ្ឋនោះ​គឺមានវប្បធម៌បន្តមកតាំងពី សម្តេច នរោត្តម សីហនុ លោក សឺន សាន ទ្រង់ នរោត្តម រណឬទ្ធិ និងរហូតមកដល់លោក សម រង្ស៊ី នាពេលបច្ចុន្ននេះ ។ ដើម្បីប្រឆាំង​កុំមុយនីស្ត គឺ​គេយកពលរដ្ឋអោយទៅដើជួរមុខ ដល់ពេលបានភោគផលលាភសក្ការៈដែលពួកកុំមុយនីស្ត បែងចែក​និង​ផ្តល់អោយគឺលែងរវល់ពីដំណក់ឈាមរបស់ពលរដ្ឋ និងជីវិតរបស់ពលរដ្ឋ​ដែលបានពលីកម្ម និងបានស្លាប់​ដើម្បីពួកគេ ។ ដោយស្តាប់តាមបង្គាប់ សម្តេច នរោត្តម សីហនុ នោះអ្វីៗទាំងអស់ដែលពួក​អ្នកយោបាយនៃក្រុមប្រឆាំង ហ៊ុន សែន បានធ្វើសកម្មភាពសព្វថ្ងៃនោះ មិនមានឃើញសកម្មណាមួយធ្វើ​អោយបានពិតប្រាកដ និងបានចប់ចុងចប់ដើមទាល់តែសោះ ។ ពោលគឺគេនាំគ្នាធ្វើត្រឹមតែពាក់កណ្តាល​អោយពលរដ្ឋអរ និងរំភើប តែនៅចុងបំផុត គឺពួកគេធ្វើអោយពលរដ្ឋអស់សង្ឈឹម និងមិនទទួលបានអ្វីទាំង​អស់បន្ទាប់ពីពួកគេបានចូលទៅអង្គុយតុចចារជាមួយ ហ៊ុន សែន ដើម្បីដោះដូរផលប្រយោជន៍នយោបាយ​ជាមួយពួកកុំមុយនីស្ត ។

 អ្នកនយោបាយជាតិនិយមគឺជាអ្នកនយោបាយដែលធ្វើកិច្ចការដើម្បីជាតិនិងដើម្បីពលរដ្ឋ មិនមែន​ធ្វើយោបាយដើម្បីតែបក្សពួកនិងក្រុមគ្រួសារ ហើយស្តាប់តាមតែសម្តីរបស់មនុស្សម្នាក់ដែល ធ្លាប់បានធ្វើ​អោយពលរដ្ឋស្លាប់រាប់លាននាក់ និងធ្វើអោយប្រទេសជាតិធ្លាក់ចូលទៅរណ្តៅមហន្តរាយនោះទេ ។​

តែអ្នក​នយោបាយខ្មែរគ្រាបច្ចុប្បន្ននេះគឺគ្មានជំហរនយោបាយជាតិខ្មែរនិយមទាល់តែសោះ គឺមាន​​តែ​ពួកអ្នក​នយោបាយអាយ៉ងយួន ហូ ជីមិញ និយម និងពួកអ្នកនយោបា អាយ៉ងសក្តិភូមិ សីហនុ និយម​មានន័យ​ថាពួកក្រុមបក្សកុំមុយនីស្តដែលបានលើកបន្តុបដោយប្រទេសយួន ក្រុងហាណូយ តាំងពីក្រោយ​ថ្ងៃ០៧ មករា ១៩៧៩ គឹគោរពតាមលទ្ធិ ហូ ជីមិញ និយម និងពួកអ្នកនយោបាយដែលមានអតីតៈភាព​ជាអ្នក​តស៊ូរ​ប្រឆាំងយួនមកពីជាយដែន គឺគោរពតាមលទ្ធិ សីហនុ និយម ដែលតាមពិតគម្ពីនយោបាយ​របស់ ហូ ជីមិញ ក្តី និងគម្ពីនយោបាយរបស់ សីហនុ ក្តី គឺសុទ្ធជាគម្ពីកុំមុយនីស្តទាំងអស់ ។

ដូច្នោះបើ សម រង្ស៊ី ពិតជាធ្វើនយោបាយដើម្បីជាតិ និងពលរដ្ឋ ដូចដែលសម្តីរបស់ សម រង្ស៊ី​ បាន​បង្ហោះចេញមកអោយគេស្តាប់ពិតមែន ហើយបើនយោបាយរបស់ សម រង្ស៊ី​មិននៅក្រោមចំហាយក្បិន​របស់ សម្តេច នរោត្តម សីហនុ ទេនោះសួរថា​ តើ សម រង្ស៊ី ហ៊ានរកមេធាវីអន្តរជាតិ ស្រាវជ្រាវស៊ើបអង្កេត​និងកសាងសំណុំរឿង ប្តឹង ហ៊ុន សែន, ប្តឹង រដ្ឋាភិបាលភ្នំពេញ និងប្តឹងរដ្ឋាភិបាល នៃប្រទេសជិតខាងខ្មែរ​​ទៅទៅតុលាការវិច្ឆេទកម្មអន្តរជាតិដែរឬទេ? ឬមួយក៏គ្រាន់តែរក្សាទុកសំណុំរឿង ឯកសារវត្ថុតាង្គ និង​សាក្សី ទាំងអស់នៅក្នុងដៃដើម្បីជាប្រយោជន៍ចចារជាមួយ ហ៊ុន សែន នៅថ្ងៃអនាគត់ ដើម្បីបានចូលស្រុក​ដោះដូរប្រយោជន៍នយោបាយ? តើ សម រង្ស៊ី ហ៊ានធ្វើដូចលោក ថាក់ ស៊ីន ស៊ីណាវ៉ាត ដែរឬទេ? ៕

តើ សម រង្ស៊ី និង កឹម សុខា ធ្វើនយោបាយបម្រើនណា?

ក្រុមអ្នកនយោបាយខ្មែរ ដែលអួតខ្លួនថាជាក្រុមអ្នកប្រជាធិបតេយ្យជាតិនិយម បានកំពុងតែមើល​ងាយដែនសមត្ថកិច្ចនៃសហគមន៍អន្តរជាតិ​ និងក៏កំពុងតែធ្វើនយោបាយបង្គ្រប់កិច្ច ដើម្បីបម្រើ ហ៊ុន សែន​នៃគណបក្សប្រជាជនកម្ពុជា អោយបន្តរកាន់អំណាចដោយស្របច្បាប់នៅកម្ពុជា ក្នុងរយៈពេល៥ឆ្នាំម្តងៗ ដោយពួកគេបានសប្បាយចិត្តចូលរួមយ៉ាងសស្រាក់សស្រាំក្នុងការបោះឆ្នោតបង្គ្រប់កិច្ច ដែលរៀបចំឡើង​ដោយក្រុម គណបក្សប្រជាជនកម្ពុជា ។ ការបែងចែកអាសនៈរដ្ឋសភា ក្នុងល្បែងបោះឆ្នោតបង្គ្រប់កិច្ចនេះ​ត្រូវបានក្រុមអ្នករៀបចំការបោះឆ្នោត របស់គណបក្សប្រជាជនកម្ពុជា ដែលជាមេចំណែក ចែកអោយក្រុម​បក្សនីមួយៗ តាមតែចិត្តរបស់គេចង់អោយ និងដកចេញពីក្រុមបក្សនីមួយៗវិញ តាមតែចិត្តរបស់ពួកគេ​ចង់ដក ដោយគ្មានញញើត និងគ្មានគោរពលក្ខខន្តិកៈ នៃល្បែងបោះឆ្នោតឡើយ ។ ប៉ុន្តែក្រុម គណបក្ស​នយោបាយ​ ដែលទទួលបានសំណល់អាសនៈ ដែលគណបក្សប្រជាជន បែងចែកអោយនោះហាក់ដូចជា​កំពុងមានអំណួតឆ្កួតវង្វេង ហើយដណ្តើមខាំគ្នាឯងដោយមិនចេះអៀនខ្មាស់ ។

សម រង្ស៊ី និង កឹម សុខា ដែលម្នាក់បានកាន់ផ្លាកជាមេដឹកនាំបក្សប្រឆាំង អស់រយៈពេល ១៥ឆ្នាំ និង​​ម្នាក់ទៀតកំពុង​តែប្រើស្នៀត​ប្រជែង​ដណ្តើមយកផ្លាកជាមេដឹកនាំបក្សប្រឆាំងនេះ អស់រយៈពេល ៣ឆ្នាំ មកហើយនោះ គឺប្រៀបបាននឹងត្រីក្រឹមពីរក្បាលដែល ហ៊ុន សែន នៃគណបក្សប្រជាជនកម្ពុជា​ចិញ្ចឹម​ទុកនៅក្នុងដបដាច់ដោយឡែកពីគ្នា ដើម្បីអោយអួតគ្នា និងប្រខាំគ្នា ក្នុងពេលដែល ហ៊ុន សែន ចង់អោយ​អួត ឬក៏ចង់អោយខាំ ។ ថ្វីត្បិតតែត្រីក្រឹមទាំងពីរក្បាលនេះធ្លាប់រស់នៅក្នុងបឹងជាមួយគ្នា និងធ្លាប់ដើរ​ហ្វូង​ជា​មួយគ្នា តែត្រីក្រឹមទាំងពីក្បាលហាក់ដូចជាកំពុងពុលនឹងទឹកភ្លៀងដែលគេទើបច្រកចូលក្នុងដប ហើយ​ក៏​​ភ្លេចកំណើតទឹកបឹងដែរ ។

ការបែកបាក់ជាច្រើនបក្ស ច្រើនក្រុម និងមានមេដឹកនាំច្រើននាក់ ចេញមកបង្កើតជា គណបក្ស​នយោបាយ ដើម្បីចូលរួមការបោះឆ្នោត ប្រគួតបង្រ្គប់កិច្ចជាមួយនិង គណបក្សប្រជាជនកម្ពុជា គឹគ្រាន់តែ​ជាការបំបែកគ្នាចាញ់និងចាញ់ដោយជារៀងរហូតដោយគ្មានឱកាស់ឈ្នះតែប៉ុណ្ណោះ ។ ម្យ៉ាងវិញទៀតមេៗ​គណបក្សនយោបាយ នីមួយៗ ដែលមើលឃើញថា ទាល់តែខ្លួនឡើងធ្វើជានាយករដ្ឋមន្រ្តី ទើបអាចដោះ​ស្រាយបញ្ហាខ្មែរបាននោះ ក៏ជាឧប្បសគ្គ និងជាឆ្អឹងទទឹងបំពងកររបស់ខ្មែរ ដែលមិនអាចអោយខ្មែរមាន​លទ្ធភាពជ្រើសរើសអ្នកមានទេពកោសល្យពិតប្រាកដ ដើម្បីទប់ទល់ និងផ្តួលរំលំរបបកុំមុយនីស្ត នាពេល​បច្ចុប្បន្ននេះដែរ ។

 តាំងពីក្រោយសម័យអណានិគមន៍បារាំងមក សម្តេច នរោត្តម​ សីហនុ និងក្រុមអ្នករណែបរណប​បានចាត់ទុកប្រទេសខ្មែរជាសម្បត្តិផ្តាច់មុខរបស់ សម្តេច នរោត្តម សីហនុ និងនាំគ្នាលើកថ្វាយប្រទេសខ្មែរ​អោយទៅ សម្តេច នរោត្តម សីហនុ ធ្វើអ្វីស្រេចតែហ្នឹងអំពើរចិត្ត ។ គ្រប់គ្នាសុទ្ធតែអួត និងបញ្ជោ សម្តេច នរោត្តម សីហនុ ថាជាព្រះបិតាគ្រប់វិស័យ និងជាអង្គស្តេចដែលឆ្លាតវ័យជាងគេ មានទេព្យកោសល្យជាង​គេ ស្នេហាជាតិជាងគេ ជាតិនិយមជាងគេ និងជាបុគ្គលអច្ឆរិយៈដ៏អស្ចារ្យជាងគេ ។ តែទីបំផុតសូម្បីតែកូន​អ្នកនយោបាយយួនម្នាក់ ក៏ សម្តេច នរោត្តម សីហនុ មិនដែលបានធ្វើនយោបាយឈ្នះគេផង ។

ក្រោយសន្ធិសញ្ញាសន្តិភាព ក្រុងប៉ារីស ២៣ តុលា​១៩៩១ អ្នកនយោបាយខ្មែរពីក្រុមត្រីភាគី មាន​ពីរភាគី បានព្រមព្រៀងលើកថ្វាយជោគវាសនាជាតិខ្មែរអោយទៅ សម្តេច នរត្តម សីហនុ ជាអ្នកសម្រេច​ក្នុងកិច្ចការដឹកនាំសារជាថ្មីម្តងទៀត កាលណោះមានតែក្រុមខ្មែរក្រហម មួយភាគីគត់ដែលយល់ពីសភាព​ការណ៍នយោបាយ ហើយមិនព្រមចូលរួមក្នុងការបោះឆ្នោត ដោយបានធ្វើការវិភាគយ៉ាងច្បាស់ថា យួន​ក្រុងហាណូយ គឺពិតជានៅបន្តគ្រប់គ្រងប្រទេសខ្មែរ ដោយគ្រាន់តែបន្លំផ្នែកអន្តរជាតិពីអាណាគមន៍ចំហរ​មកជាអាណានិគមន៍ស្រមោល វិញតែប៉ុណ្ណោះ ។

ថ្វីត្បិតតែភាគីខ្មែរក្រហម មិនបានចូលរួមការបោះឆ្នោតឆ្នាំ១៩៩៣ និងមិនព្រមប្រគល់សិទ្ធថ្វាយ​ទៅ សម្តេច នរោត្តម សីហនុ ដូចក្រុមភាគីលោក សឺន សាន តែក្រុមខ្មែរក្រហមនៅតែជាភាគីដ៏សំខាន់​មួយក្នុងសន្ធិសញ្ញាសន្តិភាព ក្រុងប៉ារីស​២៣ តុលា​១៩៩១ ។ ប្រសិនបើគ្មានសប្បទាននយោបាយ និង​ការចូលរួមរបស់ភាគីខ្មែរក្រហមទេ ក៏គ្មានសន្ធិសញ្ញាសន្តិភាព ក្រុងប៉ារីស ២៣ តុលា ១៩៩១ នេះដែរ ដូច្នោះ សន្ធិសញ្ញាសន្តិភាព ក្រុងប៉ារីស ២៣ តុលា ១៩៩១ នៅតែមានសារៈសំខាន់ និងមានជីវិតជានិច្ច​និរន្ត មិនអាចភាគីណាមួយ ឬហត្ថលេខី ណាមួយនៃកិច្ចព្រមព្រៀង មិនគោរព ឬ រំលោភ បានដាច់ខាត ។

បច្ចុប្បន្ននេះកិច្ចព្រមព្រៀងសន្តិភាព ២៣ តុលា ១៩៩១ ត្រូវបានអ្នកយោបាយខ្មែរ និងសកម្មជន​អង្គការសង្គមមួយចំនួន យកបមកប្រើប្រាស់ក្នុងការនិយាយយកចំណេញ នយោបាយ តែពួកគេគ្មានឆន្ទៈ​ពិតប្រាកដចង់យកកិច្ចព្រមព្រៀងនេះមកជួយព្យាបាលជម្ងឺវិបត្តិនយោបាយខ្មែរនោះទេ ។ ពួកគេដឹងថា មានតែមន្ទីពេទ្យ ដែលមានគ្រូពេទ្យ និងមានថ្នាំព្យាបាល ទេទើបអាចសង្គ្រោះអ្នកជម្ងឺបាន តែពួកគេដាច់​ខាតមិនព្រមបញ្ចូនអ្នកជម្ងឺនោះទៅមន្ទីពេទ្យឡើយ ។ ដូចគ្រប់មាត់អ្នកនយោបាយ និងសកម្មជនអង្គការ​សង្គម មួយចំនួនបាននិយាយថា មានតែកិច្ចព្រមព្រៀងសន្តិភាព ក្រុងប៉ារីស ២៣ តុលា​១៩៩១ ទេ ទើប​អាចជួយប្រទេសកម្ពុជា ក្នុងគ្រាអាសន្ននេះបាន តែគ្រប់គ្នាទាំងអស់នោះមិនដែលបានរកមេធាវី និងក្រុម​អ្នកច្បាប់អន្តរជាតិ រួចហើយរៀបចំពាក្យបណ្តឹងផ្លូវការណាមួយទៅកាន់ក្រុមប្រឹក្សាសន្តិសុខរបស់អង្គារ​សហប្រជាជាតិ ប្រទេសហត្ថលេខី និងសហប្រធាន នៃកិច្ចព្រមព្រៀងនេះឡើយ ។

មកទល់ពេលនេះ អ្នកយោបាយគ្រប់បក្ស គ្រប់ក្រុម និងសកម្មជននៃអង្គការសង្គម ដែលអួត​ខ្លួន​ថាជាអ្នកប្រជាធិបតេយ្យ ឬជាអ្នកជាតិនិយម បានកំពុងធ្វើនយោបាយផ្សងព្រេងដើម្បីរងចាំអោយ សម្តេច​នរោត្តម សីហនុ វិលត្រឡប់មកវិញ ដោយដោះសារយលលេសថា «មានតែ សម្តេច នរោរ្តម សីហនុ ទេ​ដែលអាចចេញមុខប្តឹងអន្តរជាតិ អោយជួយខ្មែរបាន» ។ ទស្សនៈរបស់ក្រុមអ្នកនយោបាយ កាត់បំពង់រង​ចាំទឹកភ្លៀង មួយក្រុមនេះនៅតែធ្វើនយោបាយក្រោមកន្ទុយក្បិនរបស់ សម្តេច នរោត្តម សីហនុ ដដែលបើ​ទោះបីជាដឹងហើយថា សម្តេច នរោត្តម សីហនុ មុជក្បាលជាមួយយួន កនិងអាយ៉ងយួន ក្រុងហាណូយ គ្មានថ្ងៃវិលវិញទេ ។

 អ្វីដែលគួអោយសោកស្តាយបំផុតនោះគឺ ក្រុមអ្នកនយោបាយមួយចំនួនដែលមានអតីតៈភាពជា​សមាជិកក្រុមប្រឹក្សាជាតិជាន់ខ្ពសើ នៃកម្ពុជា (SNC) ដូចជាលោក សឺន ស៊ូបៀរ៍ និងលោក សម រង្ស៊ី ជា​ដើម ដែលមានតួរនាទីប្រធានគណបក្សប្រឆាំង មានអាសនៈ២៦ កៅអី និងមានអ្នកបោះឆ្នោតអោយជាង​មួយលាននាក់នោះ ក្នុងពេលនេះក៏មិនព្រមនាំមកបញ្ហាកម្ពុជា ទៅប្តឹងនៅតុលាការអន្តរជាតិដែរ ។ ពួកគេ​សុខចិត្តអោយរដ្ឋាភិបាលក្រុងភ្នំពេញ ប្រើប្រាស់តុលាការអាយ៉ងស្រកីដូង ប្តឹងធ្វើបាបពួកគេ តែពួកគេមិន​ព្រមប្រើប្រាស់តុលាការអន្តរជាតិ ដើម្បីការពារខ្លួនឯង និងរកយុត្តិធម៌អោយពលរដ្ឋខ្មែរឡើយ ។

នៅឆ្នាំ ២០០៤ លោក សម រង្ស៊ី ធ្លាប់បានប្រើប្រាស់តុលាការ ក្រុងញូវយ៉ក សហរដ្ឋអាមេរិក ​ប្តឹង​លោក ហ៊ុន សែន ពីបទនៅពីក្រោយខ្នងនៃការគប់គ្រាប់បែកចំនួន៤ គ្រាប់នៅថ្ងៃទី ៣០ មិនា ១៩៩៧​ដែលបានបណ្តាលអោយក្រុមបាតុករ ១៩ នាក់បានស្លាប់ និងជាង១០០ រងរបួស ។ តែនៅឆ្នាំ ២០០៥ លោក សម រង្ស៊ី បានដកពាក្យបណ្តឹងនេះចេញវិញ ដើម្បីដោះដូរផលប្រយោជន៍នយោបាយជាមួយនិង​លោក ហ៊ុន សែន នៅក្នុងគ្រាដែលតុលាការ ក្រុងញូវយ៉ក សហរដ្ឋអាមេរិក បានសម្រេចជាករណីសម្រ៉ាប់​កាត់ក្តី ដើម្បីបើកសាវនាកា ហើយនោះ ។

 ការមើលស្រាលអំណាចយុត្ថាធិការ តុលាការ ឯករាជ្យ នៃមហាប្រទេសប្រជាធិបតេយ្យ មួយនេះ​​​ហើយធ្វើការបង្វិលករណីឃាតកម្ម ដែលមានមនុស្សស្លាប់ និងរបួសរាប់រយនាក់ ទៅធ្វើការដោះដូរផល​ប្រយោជន៍នយោបាយ ជាមួយនិងគូរសត្រូវនយោបាយរបស់ខ្លួន យ៉ាងដូច្នោះ វាមិនត្រឹមតែមើលងាយ​ស្ថប័ណ្ណយុត្តិធម៌អន្តរជាតិទេ តែគឹបានគំពុងមើលងាយអាយុជីវិតជនរងគ្រោះ និងក្រុមគ្រួសារជនរងគ្រោះ​រាប់រយនាក់ ដែលកំពុងដេលរងចាំពន្លឺយុត្តិធម៌ តាមរយៈលោក សម រង្ស៊ី ។

គណបក្ស សម រង្ស៊ី ដែលបង្កើតឡើងដោយញើស ឈាម និងជីវិត របស់​កម្មករ កម្មការនី​ខ្មែរ​រាប់រយនាក់បានធ្វើពលីកម្ម តាំងតែពីឆ្នាំ១៩៩៥ មកទល់ពេលនេះគេនៅមិនទាន់បាន​ឃើញ កម្មករ ឬ​កម្មការនី ណាម្នាក់បានក្លាយខ្លួនទៅជាអ្នកតំណាងរាស្រ្តរបស់គណបក្សនេះទេ ។ ពោល​គឹមានតែក្រុម​អ្នក​ជំនួញ និងអ្នករកស៊ីមានលុយកាក់តែប៉ុណ្ណោះ ដែលមានលទ្ធភាពអាចឈរឈ្មោះធ្វើជា​បេក្ខជនតំណាង​រាស្រ្ត តាំងពីលេខរៀងទីមួយរហូតដល់លេខរៀងចុងបញ្ចប់ ។ គណបក្ស ដែលចាប់ផ្តើម​ដោយសកម្មភាព​ធ្វើ​បាតុកម្មជាច្រើននិងដែលមានចំនួនសុទ្ធតែជាកម្មករ កម្មការនី នៅតាមរោងចក្រនានា​ក្នុងទីក្រុងភ្នំពេញ​ចូល​រួមនោះ បានកសាងកេរ្តិ៍ឈ្មោះ និងទទួលបានសម្លេងចំនួន ១៥ អាសនៈ​ កាលពីឆ្នាំ​១៩៩៨, ២៤ អាសនៈ នៅឆ្នាំ ២០០៣ និង២៦ អាសនៈ នៅឆ្នាំ ២០០៨ ។

 តាំងពីការបង្កើតជា គណបក្ស ជាតិខ្មែរ នៅក្នុងឆ្នាំ១៩៩៥ លោក សម រង្ស៊ី បានទទួលស្វាគមន៍ យ៉ាងកក់ក្តៅពីសំណាក់ក្រុមខ្មែរអ្នកជាតិនិយម ដែលរស់នៅក្រៅស្រុក និងក្នុងស្រុក ដោយសារតែក្នុងគ្រា​នោះក្រុមខ្មែរអ្នកជាតិនិយម បានមើលឃើញត្រើយមហន្តរាយរបស់គណបក្ស ហ្វ៊ុនស៊ិនប៉ិច ដែលត្រៀម​លិចលង់ដោយមន្រ្តី និងអ្នកដឹកនាំដែលក្បត់ឆន្ទៈដើម ដែលបានចូលរួមសកម្មក្នុងអំពើរពុករលួយ ដើម្បី​ជួយបំភ្លេចបំផ្លាញជាតិ ជាមួយគណបក្សប្រជាជនកម្ពុជា ហើយម្យ៉ាងវិញទៀត គណបក្សប្រជាធិបតេយ្យ​សេរីនិយមព្រះពុទ្ធសាសនា របស់លោក សឺន សាន ក៏កំពុងត្រូវរងនូវកំលាំងខ្យល់ព្យុះនាពេលនោះដែរ ។ ដូច្នោះនាវា គណបក្ស ជាតិខ្មែរ របស់លោក សម រង្ស៊ី ដែលស្ថាបនាឡើងនាពេលនោះក៏បានក្លាយទៅជា​នាវានយោបាយថ្មី របស់ក្រុមអ្នកនយោបាយប្រជាធិបតេយ្យ ជាតិនិយម ។ ទស្សនៈនយោបាយ និងពាក្យ​ពេចន៍ជាច្រើនដែលលោក សម រង្ស៊ី បាននិយាយទៅកាន់សាធារណ ក្នុងគ្រានោះគឹមិនត្រឹមតែប្រៀបបាន​នឹងដំណក់ទឹកភ្លៀងដែលអាចលាងជំរះចិត្តអ្នកនយោបាយខ្មែរស្នេហាជាតិអោយស្រួចស្រាវ ងើបស្រុះគ្នា​ប៉ុណ្ណោះ​ទេ តែ​ថែម​ទាំងមានទំងន់ធ្ងន់ដែលអាចចោះ​ទំលុះចិត្តប្រជាពលរដ្ឋខ្មែរអ្នកជាតិនិយម រាប់សែន​នាក់ ដែលកំពុងតែស្អប់កុំមុយនីស្ត អោយមានចិត្តក្លាហានចេញមុខមកទប់ទល់នឹងកុំមុយនីស្ត ។

«ពឹងលើអំណោយ រស់បានតែមួយថ្ងៃ ពឹងលើលទ្ធិប្រជាធិបតេយ្យ រស់បានមួយជីវិត» គឺជា​ពាក្យ​របស់​លោក សម រង្ស៊ី ដែលតែងតែថ្លែងទៅកាន់អ្នកគាំទ្រក្នុងវេទិការសធារណៈម្តងៗ ។ «មាន សែន អត់ ស៊ី មាន ស៊ី អត់ សែន» គឺជាការផ្តេជ្ញាចិត្តពីជំហរនយោបាយដាច់ខាតរបស់ខ្លួន ដែលលោក សម រង្ស៊ី តែង​​តែ​​ប្រកាស់ទៅកាន់អ្នកគាំទ្ររបស់ខ្លួន ។

មកដល់ថ្ងៃនេះ គឺបន្ទាប់ពី សម រង្ស៊ី ដកបង្គោលព្រំដែន ដែលរដ្ឋាភិបាលអាយ៉ងយួន នៅភ្នំពេញ និងរដ្ឋាភិបាលយួន ក្រុងហាណូយ ព្រមព្រៀងបោះបង្គោលចែកព្រំដែនខ្មែរក្រោម និងខ្មែរកណ្តាលរួចមក តុលាករ អាយ៉ងនយោបាយនៅភ្នំពេញ បានកាត់ទោស សម រង្ស៊ី ដាក់គុកចំនួនពីរឆ្នាំ និងបានចេញដីការ​បង្គាប់អោយចាប់ខ្លួនរួចហើយ ។ ប៉ុន្តែនៅក្រៅប្រទេស សម រង្ស៊ី នៅតែមិនព្រមយកឯកសារជាវត្ថុតាង​និងសាក្សី ដែលខ្លួនមាននៅក្នុងដៃ រៀបចំពាក្យបណ្តឹង ប្តឹងទៅកាន់តុលាការវិច្ឆេទកម្មអន្តរជាតិ នៅឡើយ តែ​ផ្ទុយទៅវិញ សម រង្ស៊ី និសហការីគ្រាន់តែបានត្រឹមកាន់យកឯកសារទាំងនេះ ធ្វើជាទុនដើម្បីធ្វើការ​រៃអង្គាស​ថវិកា​ពី​សហគមន៍ខ្មែរនៅ​ក្រៅប្រទេសតែប៉ុណ្ណោះ ។

តាំងពីត្រូវតុលាការ អាយ៉ងនយោបាយ ក្រុងភ្នំពេញ កាត់ទោសអោយ សម រង្ស៊ី ជាប់គុកពីរឆ្នាំ និងដែលទើបចេញដីការចាប់ខ្លួនថ្មីៗនេះ ផ្លូវរបស់ សម រង្ស៊ី ដើម្បីចូលទៅក្នុងស្រុកគឺបានកំណត់ទុករួច​ទៅហើយគឺ៖ ទី១) សម រង្ស៊ី ចូលខ្លួនអោយតុលាការរបស់ ហ៊ុន សែន ចាប់ដាក់គុកចំនួនពីរឆ្នាំ អោយ​បាន​​មុនឆ្នាំ ២០១៣ ដើម្បីចេញពីគុកមកវិញចូលរួមបោះឆ្នោតបង្រ្គប់កិច្ចជូន ហ៊ុន សែន នៅឆ្នាំ ២០១៣ និង​ ទី២) សម រង្ស៊ី ត្រូវតែសរសេរសំបុត្រទៅសុំទោស ហ៊ុន សែន ព្រមទទួលកំហុសថាខ្លួនខុស ដើម្បី​ទទួលបានការលើកលែងទោសពីព្រះមហាក្សត្រ​ ចាំវាំងនៅភ្នំពេញតែប៉ុណ្ណោះ ។

ចំណែក គណបក្ស សិទ្ធិមនុស្ស របស់លោក កឹមសុខា​ដែលបង្ខំបង្កើតឡើងយ៉ាងទាន់ហន់អោយ​ទាន់បានចូលរួមក្នុងការបោះឆ្នោតកាលពីឆ្នាំ២០០៨ ក៏មានទម្រង់ប្រជាភិថុរ មិនខុសគ្នានឹងការបង្កើត​គណបក្ស ជាតិខ្មែរ របស់លោក សម រង្ស៊ី ដែលមុនពេលនឹងប្រែឈ្មោះមកជា គណបក្ស សម រង្ស៊ី នេះដែរ ពីព្រោះថា កឹម សុខា បានយកពាក្យសិទ្ធិមនុស្សមកដាក់ឈ្មោះ គណបក្សរបស់ខ្លួន ក្នុងគោលបំណង​ទាញយកចំណេញ ពីសកម្មភាពរបស់អង្គការសិទ្ធិមនុស្សនានា ដែលកំពុងធ្វើសកម្មភាពសិទ្ធិមនុស្យ ក្នុង​ប្រទេសកម្ពុជាតែប៉ុណ្ណោះ ។ ក្នុងការយកឈ្មោះសិទ្ធិមនុស្ស មកដាក់ឲ្យឈ្មោះ គណបក្សរបស់ខ្លួន ត្រូវ​បាន​ក្រុមសកម្មជនសិទ្ធិមនុស្ស និងអង្គការសិទ្ធិមុស្ស រិះគន់ ហើយបានទាមទារអោយមានការកែប្រែ តែ​ត្រូវបានលោក កឹម សុខា​ចចេស និងមានះ ដោយមិនស្តាប់តាមសំណូមពររបស់ក្រុមសិទ្ធិមនុស្សផង ។​ ក៏​ប៉ុន្តែកររំពឹងទុក​ដែលមានសង្ឈឹមដ៏ធំមួយនេះ ត្រូវរលាយក្រោយពីលទ្ធផលនៃការបោះឆ្នោត ឆ្នាំ ២០០៨ ដែលគណបក្សនេះទទួលបានសម្លេងត្រឹមតែ ៣ អាសនៈ នៅក្នុងរដ្ឋសភា ។

តាមពិត កឹម សុខា​ដែលមោទនៈភាព និងបានបង្កើតគណបក្ស សិទ្ធិមនុស្ស នៅក្នុងឆ្នាំ២០០៨ ដើម្បីបានចូលរួមក្នុងការបោះឆ្នោតបង្គ្រប់កិច្ចកាលពីឆ្នាំ ២០០៨ នោះ មានតែ កឹម សុខា ខ្លួនឯងទេដែល​ដឹងច្បាស់ជាងគេថា តើគណបក្សនេះ កើតឡើងដោយរបៀបណា និងនណាជាអ្នកអោយកំណើតដល់​គណបក្សមួយនេះ ។ រឿងដែលលោក កឹម សុខា បានិយាយថាពលរដ្ឋខ្មែរសំណុមពរអោយលោក បង្កើត​គណបក្សនយោបាយចូលរួមប្រគួតប្រជែងក្នុងការបោះឆ្នោត គឺជាសម្តីភូតកុហក់សុទ្ធសាធ ព្រោះពលរដ្ឋ​ខ្មែរមិនដែលសំណូមពរអោយមានការបង្កើតគណបក្សថ្មី ដែលបង្កើនចំនួននៃការបែកបាក់យាំ់ងនេះទេ តែ​ផ្ទុយទៅវិញពលរដ្ឋខ្មែរ តែងតែសំណូមពរអោយមានការរួមគ្នា​ដើម្បីប្រមូលកម្លាំងប្រឆាំងកុំមុយនីស្ត ។

ករណីអំពើពុករលួយ ដែលលោក កឹម​ សុខា បានប្រព្រឹត្តិកាលពីធ្វើជាប្រធាននៃមជ្ឈមណ្ឌល សិទ្ធិមនុស្ស កម្ពុជា ហើយដែលត្រូវបានបុគ្គលិកធំៗមួយចំនួន ដាក់ពាក្យបណ្តឹង ប្តឹងទៅតុលាការភ្នំពេញ​គឺស្ថិតនៅក្នុងដៃរបស់ ហ៊ុន សែន និងមានវត្ថុតាងជាច្រើន ព្រមទាំងសាក្សី ដែល ហ៊ុន សែន បានចិញ្ចឹម​ទុកដើម្បីជាប្រយោជន៍ប្រើប្រាស់ កឹម សុខា ក្នុងកិច្ចការនយោបាយ ។ សូម្បីតែករណី កឹម សុខា​ ខ្ចីលុយ​អ្នកណា និងត្រូវការលុយប៉ុន្មានទៀតដើម្បីសង់បង្ហើយភូមគ្រឹះមួយដែលមានទឹកប្រាក់ជាងមួយលានដុល្លា​ក៏បានកត់ត្រាក្នុងបញ្ជីបំណុលរបស់ ហ៊ុន សែន ដែរ ។ ដូចនេះទុននយោបាយ ដែល កឹម សុខា មាន គឺ​គ្រាន់តែធ្លាប់ជាប់គុគ ក្នុងគុករបស់រដ្ឋាភិបាល ហ៊ុន សែន​និងធ្លាប់ដឹកនាំអង្គការសិទ្ធិមនុស្ស ធ្វើវេទិការ​សាធារណៈចំនួន ៥​ ឆ្នាំតែប៉ុណ្ណោះ ។

សរុបសេចក្តីទៅទាំង សម រង្ស៊ី និង កឹម សុខា មិនត្រឹមតែក្លាយជាំត្រីក្រឹមក្នុងដបរបស់ ហ៊ុន សែន​នៃគណបក្សប្រជាជនកម្ពុជានោះទេ តែថែមទាំងជាមេដឹកនាំនយោបាយប្រភេទសត្វគោមាន ដំបៅខ្នង​ដូចតែគ្នា ។ ដូច្នោះតើអ្នកទាំងពីនាក់នេះកំពុងធ្វើនយោបាយ ដើម្បីនណា? ដើម្បីពលរដ្ឋ ឬក៏ដើម្បីបម្រើ​គូរសត្រូវម្ខាងទៀតដោយមិនដឹងខ្លួន?

វាជាការងាយឆ្លើយទេ ប្រសិនបើគេធ្វើនយោបាយ ដើម្បីបពលរដ្ឋ​គឺគេត្រូវតែស្តាប់យោបល់ និង​ការចង់បានរបស់ពលរដ្ឋ ។ ក្នុងកាលៈទេសៈ នេះពលរដ្ឋចង់ឃើញអ្នកនយោបាយទាំងពីរនេះរួមគ្នានៅក្នុង​ក្រុមតែមួយ មុនការចូលរួមបោះឆ្នោតនាឆ្នាំ២០១៣ ខាងមុខ នោះបើពួកគេជឿជាក់លើល្បែងបោះឆ្នោត​បង្គ្រប់កិច្ចដែលរៀបចំដោយ ហ៊ុន សែន ។ ហើយក្នុងរូបមន្តនៃការរួបគ្នានេះ ប្រសើនបើ សម រង្ស៊ី និង កឹម សុខា មិនអាចចចារគ្នាបានពីតួរនាទីនានាក្នុងបក្សថ្មីនោះទេ អ្នកទាំងពីរនាក់គួរគប្បីលះបង់ដំណែងជា​ប្រធានបក្សរៀងខ្លួន​ ហើយប្រគល់ដំណែងនេះទៅអោយអ្នកស្រី មួ សុខហួ ជាអ្នកដឹកនាំបន្តរការប្រយុទ្ធ​នឹង ហ៊ុន សែន ។ ​ នេះមិនត្រឹមតែផ្តល់ឱកាស់អោយស្ត្រីខ្មែរមានឱកាស់ធ្វើជាអ្នកដឹកនាំនយោបាយ ក្នុង​ឋានៈជាមេដឹកនាំ គណបក្ស​ប្រឆាំងដ៏ធំនៅកម្ពុជា ដើម្បីប្រយុទ្ធនឹងកុំមុយនីស្ត នោះទេ តែវាបានបន្ថែមនូវ​ចលនាគាំទ្រពីសំណាក់សហគមន៍អន្តរជាតិដែលកំពុងមើលឃើញភាពលេចធ្លោរបស់លោកស្រី មួ សុខហួ ដែលកំពុងដើរតួរនាទីយ៉ាងសំខាន់ ក្នុងសង្គមនយោបាយកម្ពុជា ។ ប៉ុន្តែ សម រង្ស៊ី និង កឹម សុខា ត្រូវ​តែបន្ត​ធ្វើសកម្មភាពនយោបាយ​ជា​​ឧត្តមទីប្រឹក្សាបក្សថ្មីដែលដឹកនាំដោយលោកស្រី មួ សុខហួ ដែលតម្រ៉ូវ​អោយ សម រង្ស៊ី បន្តរស់នៅក្រៅប្រទេស​ ដើម្បីកសាងទំនាក់ទំនងអន្តរជាតិ និង កឹម សុខា ជួយពង្រឹងនៅ​ក្នុងប្រទេស ដើម្បីយកឈ្នះ កុំមុយនីស្ត ។

ពុំនោះទេប្រសិនបើ សម រង្ស៊ី និង កឹម សុខា​នៅតែបន្តធ្វើជាត្រីក្រឹមរស់ដោយ ហ៊ុន សែន និង​រស់​នៅក្នុងដបរបស់ ហ៊ុន សែន នោះ សម រង្ស៊ី និង កឹម សុខា​ ក្លាយទៅជាអ្នកដឹកនាំនយោបាយប្រឆាំងដើម្បី​បង្គ្រប់កិច្ច ដែលបម្រើប្រយោជន៍នយោបាយរបស់ គណបក្សប្រជាជនកម្ពុជា តែប៉ុណ្ណោះ ពោលគឺអ្នកទាំង​ពីរនាក់នេះមិនបានធ្វើនយោបាយដើម្បីបម្រើពលរដ្ខពិតប្រាកដទេ ៕

តើ នរោត្តម សីហនុ ជាសន្លឹកបៀរបស់អ្នកណា?

            និយាយពីក្រុមខ្មែរកុំមុយនីស្ត គឺមានតែពីរក្រុមប៉ុណ្ណោះ គឹម្ខាងកុំមុយនីស្ត និយមយួន ដែលបង្កើត​ឡើងប្រទេសយួន ក្រុងហាណូយ និងម្ឋាងទៀតជាកុំមុយនីស្ត និយមចិនដែលមានភាគច្រើនជាក្រុម​រាជានិយមរបស់ សម្តេច នរោត្តម សីហនុ ដែលគាំទ្រប្រទេចិន ក្រុងប៉េកាំង ។ ប៉ុន្តែប្រសិនបើ​និយាយ​ពី​ក្រុម​ខ្មែរអ្នកប្រជាធិបតេយ្យវិញគឹមានច្រើនបក្ស ច្រើនក្រុមរាប់ភ្លេចតាំងពី​ឆ្នាំ១៩៤១ មក ។ តែទោះយ៉ាង​ណាក៏សមាសភាពនៃក្រុមខ្មែរអ្នកជាតិនិយម តែងមានបង្កប់នៅក្នុងក្រុមខ្មែរកុំមុយនីស្ត និងក្រុមខ្មែរអ្នក​ប្រជាធិបតេយ្យ នាគ្រប់ជំនាន់ ។

          អ្នកតស៊ូរដើម្បីសេរីភាព ឬក្រុមអ្នកប្រយុទ្ធដើម្បីបុព្វហេតុជាតិ មិនមែនជាអ្នកនយោបាយទេ តែជា​ក្រុមចលនាអ្នកជាតិនិយម ដែលតែងតែចូលរួម និងផ្តល់ការគាំទ្រដល់ក្រុមចលនាបក្សនយោបាយនានា​ដើម្បីប្រយុទ្ធប្រឆាំងនឹងសត្រូវបរទេសឈ្លានពានទឹកដី ។ នៅក្នុងសម័យ សម្តេច នរោត្តម សីហនុ តស៊ូរ​ទានទារឯករាជ្យពីបារាំង ក៏មានក្រុមអ្នកខ្មែរជាតិនិយមចូលរួមគាំទ្រ សម្តេច សីហនុ ដើម្បីបង្ហាញជំហរ​តស៊ូរប្រឆាំងបារាំង ។ នៅក្នុងសម័យដែល​យួនយៀកកុងឈ្លានពានខ្មែរ ក៏មានក្រុមខ្មែរអ្នកជាតិនិយមចូល​រួមជាមួយទាំងខាង សម្តេច សីហនុ និងទាំងខាង លោក លន់ នល់ ហើយនៅក្នុងសម័យតស៊ូរនៃចលនា​ត្រីភាគី ដែលធ្វើសង្រ្គាមប្រឆាំងយួនឈ្លានពាន ក៏មានក្រុមខ្មែរអ្នកជាតិនិយមចូលរួមក្នុងចលនានីមួយៗ ទាំងបីភាគី និងក៏មានក្រុមខ្មែរអ្នកជាតិនិយម ចូលរួមជាមួយនិងក្រុមខ្មែរកុំមុយនីស្ត អាយ៉ាងយួន ចូលរួម​ប្រយុទ្ធ វាយខ្មែរអ្នកជាតិនិយមគ្នាឯងផងដែរ ។

          ខ្មែរអ្នកជាតិនិយម ប្រៀបបាននឹងគ្រាប់ពពាលខែ ដែលទុំជ្រុះហើយហើររសាត់អណ្តែតទៅធ្លាក់​នៅគ្រប់ទិសទី តាមតែកម្លាំងខ្យល់បក់ ។ គ្រាប់ពពាលខែ មានទម្ងន់ស្រាល និងមានស្លាបចាក់ស្រដៀង​និងស្លាបកង្ហារ គឺងាយរងទទួលនូវកម្លាំងខ្យល់បាក់ផាត់ និងកួចបញ្ជូនអោយរសាត់បែកខ្ញែកចាកឆ្ងាយពី​ដើមពពាលខែណាស់ ។ ចំណែកឯកម្លាំងខ្យល់ ដែលបក់កួច គឺប្រៀបបានទៅនឹងកម្លាំងមនោគមន៍វិជ្ជា​នោយបាយ របស់ក្រុមបក្ស នៃចលនានយោបាយ ទាំងខាងកុំមុយនីស្ត និងទាំងខាងសេរី ដែលព្យាយាម​ខិតខំប្រើប្រាស់គ្រប់មធ្យោយដើម្បីអូសទាញកម្លាំងអ្នកជាតិនិយម អោយចូលរួមធ្វើជាអ្នកប្រយុទ្ធរបស់​ក្រុមខ្លួន និងធ្វើការប្រយុទ្ធ ពលីកម្មដើម្បីផលប្រយោជន៍របស់ខ្លួន ។

          សង្រ្គាមខ្មែរនិងខ្មែរ ដែលឆាបឆេះក្នុងរយៈពេលកន្លះសតវត្សចុងក្រោយនេះបានធ្វើអោយជីវិត​ខ្មែរ​អ្នកជាតិនិយម ស្លាប់រាប់សែននាក់ និងបានធ្វើអោយឈាមអ្នកជាតិនិយម ដែលហូរចេញពីរាងកាយអ្នក​ជាតិនិយម ស្ទើរ​តែ​ក្លាយទៅជាបឹងលោហិត ចំណែកឯកំនរឆ្អឹងរបស់ខ្មែរអ្នកជាតិនិយម បើយកមកផ្តុំគ្នា​ទុកមួយអន្លើ គឺស្ទើរតែក្លាយទៅជា មហាគីរី ។ ប៉ុន្តែសួរថា ជីវិតខ្មែរអ្នកជាតិនិយមដែលបានពលីកម្ម និង​ឈាមខ្មែរអ្នកជាតិនិយម ដែលបានហូរ ក្នុងរយៈកាលកន្លះសតវត្សមកនេះ បានត្រូវមេដឹកនាំនយោបាយ ទាំងនោះគោរព លើកដំកើង អោយតម្លៃ និងកម្កល់ទុកជាគំរូវីរៈភាពសម្រ៉ាប់ខ្មែរទេ?

          ស្តេចបានចូលវាំង ពាក់ម្កុដ សោយសុខស្រណុកខ្លួន លែងវិលវៃ មេទ័ព សេនា គ្រួសារមន្រ្តី បាន​ទទួលបុណ្យសក្តិ ខ្វាក់វិចារណញ្ញាណ អ្នកក្រកាន់តែក្រ ប្រទេសនៅតែក្ញុំគេ ដីកេរដូនតា នៅតែត្រូវ​បរទេស​​កំពុងឈ្លានពាន អ្នកមាន មានលើសលុប អ្នកធំមានអំណាច ងុលងុប លុបសម្លាប់តែជាតិខ្មែរ ។

          មូលហេតុអ្វីទើបមានកិច្ចព្រមព្រៀងសន្តិភាព ក្រុងប៉ារីស ២៣ តុលា ១៩៩១?

          បើគ្មានសង្រ្គាមក៏គ្មានការចចារ ហើយបើគ្មានការចចារក៏គ្មានសន្ធិសញ្ញាសញ្ញាសន្តិភាព ។ នៅ​ក្នុង​ប្រវត្តិសាស្រ្ត គ្មានសង្គ្រាមណាអាចបញ្ចប់ជម្លោះនយោបាយបានទេ មានតែសន្ធិសញ្ញាសន្តិភាព ប៉ុណ្ណោះ​ដែលអាចបញ្ចប់សង្រ្គាមបាន ។ សហគមន៍អន្តរជាតិ ដែលមានប្រទេសសហរដ្ឋអាមេរិក ជាអ្នកដឹកនាំផ្តល់​នូវជំនួយយោធាសម្រ៉ាប់ប្រយុទ្ធ ដើម្បីសេរីភាព និងដើម្បីរំដោះ នាពេលនោះបានមើលឃើញថា នៅក្នុង​ចលនា​ត្រី​ភាគី ដែលកំពុងប្រយុទ្ធជាមួយរបបសាធារណរដ្ឋប្រជាមានិតកម្ពុជា និងកងទ័ពនៃប្រទេសយួន​ក្រុងហាណូយ នាពេលនោះមានពីក្រុមបានចាញ់កុំមុយនីស្តបាត់ទៅហើយ នោះគឺក្រុមចលនាដែលដឹកនាំ​ដោយ សម្តេច នរោត្តម សីហនុ និងក្រុមចលនាដែលដឹកនាំដោយលោក សឺន សាន ហើយមាននៅសល់​តែក្រុមកម្ពុជាប្រជាធិបតេយ្យមួយប៉ុណ្ណោះ ដែលផ្គត់ផ្គង់ដោយប្រទេសចិន ដែលមានកម្លាំងអ្នកប្រយុទ្ធ​ពិត​ប្រាកដ ។ របាយការណ៍សម្ង៉ាត់របស់ទីភ្នាក់ងារសារព័ត៌មានកណ្តាល របស់អាមេរិក បានប្រាប់រដ្ឋបាល​ក្រុងវ៉ាស៊ីងតោនថា «ស្ថានភាពនៃចលនាអ្នកតស៊ូរខ្មែរនៅជាយដែនខ្មែរ-ថៃ ដែលកំពុងប្រយុទ្ធជាមួយនិង​កងទ័ពយួនកុំមុយនីស្ត និងរបបសាធារណរដ្ឋប្រជាមានិតកម្ពុជា គឺមានលទ្ធផលមិនខុសគ្នាជាមួយនិង​សង្រ្កាមដែលរបបសាធារណរដ្ឋខ្មែររបស់លោក លន់ នល់ ប្រយុទ្ធគ្នាជាមួយនិងកុំមុយនីស្ត យួនយៀកកុង​កាលពីឆ្នាំ ១៩៧០ ដល់ ១៩៧៥ ទេ» ។ របាយការណ៍ដដែលនេះបានបន្តថា «នៅក្នុងចលនារបស់ សីហនុ និងនៅក្នុងចលនារបស់ សឺន សាន គឹមានអំពើរពុករលួយកើតឡើង ដែលអ្នកដឹកនាំនយោបាយ​ទាំងពីក្រុមនេះបានបង្កបក្សពួក កិបកេងជំនួយយោធា ដែលធ្វើអោយជំនួយយោធាជាច្រើនមិនបានធ្លាក់​ដល់ដៃកងទ័ពអ្នកប្រយុទ្ធទេ​ តែត្រូវបានពួកអ្នកដឹកនាំនយោបាយទាំងពីរក្រុមនេះលួចដោះដូរលក់អោយ​ប្រទេសថៃ ដើម្បីយកប្រាក់ចូលក្នុងហោប៉ៅរៀងៗខ្លួន» ។ ក្នុងរបាយការណ៍នោះក៏បានបញ្ជាក់បន្ថែមទៀត​ថា «ជំនួយយោធារបស់អាមេរិក និងក្រុមប្រទេសសម្ព័ន្ធមិត្ត ដែលមានលក្ខខ័ណ្ឌដាច់ខាតមិនជួយដល់​កង​ទ័ពខ្មែរក្រហម ដែលមិនមែនជាចលនាសេរីនោះ ឥឡូវនេះមួយភាគតូចបានទៅដល់ដៃកងទ័ពរបស់ខ្មែរ​ក្រហមហើយ តាមរយៈល្បិចជួលកងទ័ពធ្វើសឹកសង្រ្គាម ដែលក្រុមរបស់ សម្តេច សីហនុ និងក្រុមរបស់​សឺន សាន យកសម្ភារៈនិងជំនួយមួយចំនួននេះទៅជួលកងទ័ពខ្មែរក្រហមធ្វើសង្រ្គាមវាយកងទ័ពយួន​អោយពួកខ្លួន ដោយសារពួកគេគ្មានកងទ័ពប្រយុទ្ធ និងគ្មានមេទ័ពខ្លាំងពូកែ ដែលចេះយុទ្ធសាស្រ្តដឹកនាំ​កងទ័ពប្រយុទ្ធ» ។

          នៅក្នុងឆ្នាំ១៩៨៤ មួយឆ្នាំកន្លះមុនចចាររកសន្តិភាពអោយកម្ពុជា សមាជិកទីភ្នាក់ងារសារព័ត៌មាន​កណ្តាលរបស់អាមេរិក បានជួបសម្ង៉ាត់ជាមួយមេទ័ពនៃចលនាតស៊ូរ ក្នុងក្រុមដែលដឹកនាំដោយ សម្តេច សីហនុ និងក្នុងក្រុមដែលដឹកនាំដោយលោក សឺន សាន ហើយបានឲ្យឱវ៉ាទថា «បើចង់បន្តការប្រយុទ្ធ​អោយឈ្នះកុំមុយនីស្ត នៅក្នុងស្រុកខ្មែរ អ្នកត្រូវហ៊ានសម្លាប់ សម្តេច សីហនុ និង សឺន សាន​ ចោល ។ ពុំនោះទេ សហគមន៍អន្តរជាតិ និងមិនផ្តល់ជំនួយយោធាអ្វីទៀតដល់ក្រុមនេះឡើយ ហើយយើងនឹង​រក​មធ្យោបាយ​ផ្សេងមកបញ្ចប់សង្រ្គាមនេះ ។ ព្រោះបើ សម្តេច សីហនុ និង សឺន​ សាន​ នៅដឹកនាំចលនានៃ​តស៊ូរនេះទៅទៀត នោះអំពើរពុករលួយ ដែលកិបកេងលួចបន្លំ ជំនួយកងទ័ពគឹកាន់តែរីកធំឡើងៗ ហើយ​សង្រ្គាមនេះមិនអាចឈ្នះកុំមុយនីស្ត ដាច់ខាត ។

          បើទោះបីជាមានភ្លើងខៀវយ៉ាងនេះក៏ដោយ ក៏គ្មានមេទ័ពណាម្នាក់ហ៊ាន ហើយដាច់ចិត្ត សម្លាប់ សម្តេច សីហនុ និងសម្លាប់លោក សឺន សាន ចោលដែរ​ ។

          សេចក្តីសម្រេចិត្តរបស់អន្តរជាតិបានប្រែប្រួល សហរដ្ឋអាមេរិក អង់គ្លេស កាណាដា និងអូស្រ្តាលី បានយកសេចក្តីសម្រចចិត្តរួមថា ត្រូវតែបញ្ចប់សង្រ្គាមនេះដោយបង្កើតអោយបាននូវសន្ធិសញ្ញាសន្តិភាព​មួយ ដើម្បីនាំយកកម្លាំងសន្តិអន្តរជាតិចូលទៅខាងក្នុងប្រទេសកម្ពុជា ជាប្រយោជន៍ការពារប្រជាពលរដ្ឋ​ខ្មែរដែលស្រលាញ់នូវលទ្ធិប្រជាធិបតេយ្យ ដើម្បីអោយបោះឆ្នោតជ្រើសរើសមេដឹកនាំដែលពួកគេពេញ​ចិត្ត​ហើយដែលងាចការពារសន្តិសុខរបស់ពលរដ្ឋបាន ។

          នេះគឺរឿងរ៉ាវដើមនិងជាលទ្ធផលដែលនាំអោយមានការចចារ និងបង្កើតអោយមានកិច្ចព្រមព្រៀង​សន្តិភាព ក្រុងប៉ារីស ២៣ តុលា​១៩៩១ ។

          នៅឆ្នាំ១៩៨៩ រដ្ឋមន្រ្តីការបទេសយួន ង្វៀន កឺថាច់​ បានអោយឱវ៉ាទទៅ ជា សុទ្ធ ដែលកាលនោះ​ជាអនុប្រធានប្រឹក្សារដ្ឋមន្រ្តីនៃរដ្ឋាភិបាលអាយ៉ងយួនភ្នំពេញថា «ពួកក្រុមចលនាត្រីភាគី ប្រៀបដូចជាពស់​អត់ក្បាល ម្តងយកក្រុងប៉ារីសធ្វើជាក្បាល និងម្តងយកក្រុងប៉េកាំងធ្វើជាក្បាល ចំណែកឯកន្ទុយគឺនៅឯ​ក្រុងព្យុយ៉ាងប្រទេសកូរ៉េខាងជើង» ។ កាលណោះប្រទេសយួនដឹងយ៉ាងច្បាស់ថា សម្តេច សីហនុ ដែល​បានដើរតួនាទីសំខាន់ក្នុងកិច្ចចចារជាមួយរបបក្រុងភ្នំពេញគឺគ្មានជំហរខ្លួនឯងពិតប្រាកដទេ ក្បាលរបស់​ក្រុង​ប៉ារីស និងក្បាលរបស់ក្រុងប៉េកាំង ដែលសម្តេច សីហនុ ពាក់បន្លំសហគមន៍អន្តរជាតិ និងបិទបាំង​ជាមួយ​សម្ព័ន្ធមិត្តក្នុងចលនាតស៊ូរ គឺជាលេសនយោបាយមួយ ដើម្បីស្វែងរកផ្ទះពិតប្រាកដដែល​មាន​ស្រាឆ្ងាញ់ និងគ្រឿងក្លែមដែល សម្តេច សីហនុ ខ្លួនចូលចិត្តតែប៉ុណ្ណោះ ។ ចំណែកនៅឯដំណាក់នាទី​ក្រុង​ព្យុង​យ៉ាង​ប្រទេសកូរ៉េ ខាងជើង នាងម៉ូនិក​ដែលជាប្រពន្ធបដិវត្តន៍ របស់ សម្តេច សីហនុ គឺសូម្បីផ្លែប៉ោម​ស្អុយ​ក៏គ្មាន​នៅលើចានសម្រ់ាប់ឆីផង ។ ដូច្នោះហើយបានជា ង្វៀន កឺថាច់ បានបញ្ជាក់ប្រាប់ ជា សុទ្ធ នៅ​ក្នុងជំនួប​នោះថា «យើងមានបក្ស និងរដ្ឋ ដែលបក្សជាអ្នកដឹកនាំរដ្ឋ ហើយរដ្ឋជាអ្នកបម្រើបក្ស ចំណែក​ចលនា​ត្រី​ភាគីដែលមាន សីហនុ ជាអ្នកតំណាងហើយក្បាលនោះ គឺមានកន្ទុយបក់ចុះបក់ឡើងនៅឯ​ទីក្រុង​ព្យុងយ៉ាង​ឯណោះទេ ។ ដូចនេះពោះដែលគ្មានក្បាលបែបនេះមិនបាច់រកចាប់ក្បាលទេ តែត្រូវចាប់​កន្ទុយអោយជាប់​ធ្វើយ៉ាងណាត្រូវយក សម្តេច សីហនុ អោយមកបម្រើបក្ស និងរដ្ឋ របស់យើង ហើយ​ដើម្បី​ចាប់ សីហនុ បានគឹត្រូវចាប់កន្ទុយពោះ ពោលគឺត្រូវតែចាប់នាង ម៉ូនិក អោយជាប់» ។

          ដូច្នោះហើយបានជាមុនពេលសម្រេចកិច្ចព្រមព្រៀងសន្តិភាព ទីក្រុងប៉ារីស ២៣ តុលា ១៩៩១ ជំនួបសម្ង៉ាត់មួយបានកើតឡើងរវាង សម្តេច​ សីហនុ ហ៊ុន សែន និងអគ្គរដ្ឋទូតយួនក្រុងហាណូយ ប្រចាំ​នៅ​ទីក្រុងប៉ារីស​នៅចំពោះមុខវត្តមានរបស់ នាងម៉ូនិក និង ដែលមានក្រុមគ្រួសាររបស់ ពុង ប៉េងចេង (ក្រុម​គ្រួសារឳពុក​របស់លោកស្រី ពុង ឈីវ ហ្គេច ឬ ហ្គេច ហ្គាឡាប៊្រូ ប្រធានអង្គការ លីកាដូ នៅទីក្រុងភ្នំពេញសព្វថ្ងៃនេះ) ធ្វើជាអ្នកសម្របសម្រួលជំនួបសម្ង៉ាត់នោះ ។ នៅក្នុងជំនួបសម្ង៉ាត់នោះកិច្ច​ព្រមព្រៀងចំនួនបីចំណុចដែល សម្តេច សីហនុ អគ្គរដ្ឋទូតយួនប្រចាំទីក្រុងប៉ារីស តំណាងរដ្ឋាភិបាលយួន​ក្រុងហាណូយ និង ហ៊ុន សែន បានព្រមព្រងគ្នាគឺ៖ ១) គណបក្សប្រជាជនកម្ពុជារបស់លោក ហ៊ុន សែន​ព្រមទទួលព្រះបុត្រមួយអង្គរបស់ សម្តេច សីហនុ ឈ្មោះ នរោត្តម ចក្រពង្ស អោយចូលក្នុងរដ្ឋាភិបាល​ហើយតែងតាំងជាឧប្បនាយករដ្ឋមន្រ្តី ដើម្បីជាការបញ្ជាក់ថាភាគីទាំងសងខាងទុកចិត្តគ្នា ។ ២) ក្រោយ​ពេលបោះឆ្នោតហើយ ប្រមុខនៃគណបក្សប្រជាជនកម្ពុជា ត្រូវឯកភាពលើសំណើរស្នើរសុំអោយ សម្តេច សីហនុ ឡើងគ្រងរាជ្យធ្វើជាស្តេចសាជាថ្មី ។ ៣) ព្រះរាជាវាំងរបស់សម្តេច សីហនុ ត្រូវថ្វាយគរមងាឋានៈ​ជា សម្តេច ដល់មេដឹកនាំនៃគណបក្សប្រជាជនទាំងបីនាក់គឺ ជា ស៊ីម ហេង សំរិន និង ហ៊ុន សែន ។ នៅ​ក្នុងករណីដែលអង្គការសហប្រជាជាតិមិនព្រមដកខ្លួនចេញពីកម្ពុជា សម្តេច​ សីហនុ ត្រូវប្រើប្រាស់តួនាទី​ជាប្រធានឧត្តមក្រុមប្រឹក្សាជាតិកម្ពុជា បណ្តេញអង្គភាពអន្តរជាតិនេះអោយចេញពីប្រទេសកម្ពុជា ចំណែក​ឯ នរោត្តម ចក្រពង្ស ត្រូវរៀបចមផែនការប្រជាភិថុរមួយ ដោយដឹកនាំកម្លាំងអប្បគមន៍ ក្នុងរកណីដែល​គណបក្សប្រជាជន ចាញ់ឆ្នោត ។ យកឈុតឆាកនេះធ្វើជាលេសបណ្តេញអង្គការសហប្រជាជាតិ អោយ​ចេញពីស្រុកខ្មែរផង និងយកលេសបិទបាំងប្រជាពលរដ្ឋម្ចាស់ឆ្នោត ដើម្បីចែកតួនាទីអោយមេដឹកនាំ​គណបក្សប្រជាជន​កម្ពុជា ទុកជីវិតនយោបាយពួកកុំមុយនីស្ត ដើម្បីប្រើដៃពួកនេះអោយសម្លាប់ក្រុមអ្នក​សាធារណរដ្ឋនិយម ដែលប្រឆាំង សីហនុ ជាយូយាណាស់មកហើយផង ។

          ល្បិចនយោបាយដែលប្រទេសយួន ក្រុងហាណូយ និងប្រទេសចិន ក្រុងប៉េកាំង បានរៀបចំអោយ​សម្តេច​ សីហនុ និង ហ៊ុន សែន បានបានជួបគ្នាជាសម្ង៉ាត់ មុនកិច្ចព្រព្រៀងសន្តិភាព ទីក្រុងប៉ារីស បាន​អនុម័ត្តនាថ្ងៃទី ២៣ តុលា ១៩៩១ នេះហៅថា «យុទ្ធសាស្រ្តអោយ ឆ្មាខ្វាក់ ជួបនិង កណ្តុរ ងាប់» ។​

          មានន័យថា សម្តេច សីហនុ ប្រៀបបាននឹងសត្វ កណ្តុរ ងាប់មួយក្បាល ចំណែកឯ ហ៊ុន សែន គឹ​ប្រៀបបាននឹង ឆ្មាខ្វាក់ មួយក្បាល ដែលប្រទេសចិនត្រូវតែគ្រវែងចោលសត្វកណ្តុរងាប់មួយក្បាលនេះមក​អោយប្រទេសយួន ក្រុងហាណូយ យកទៅធ្វើជាចំណីរបស់ ឆ្មាខ្វាក់ មួយក្បាលដែលយួន ក្រុងហាណូយ​បានចិញ្ចឹមទុកតាំងពីក្រោយថ្ងៃ ០៧ មករា ១៩៧៩ មក ។

          ដូចនេះក្រុមខ្មែរអ្នកជាតិនិយម ដែលដើរតាម និងខំទុកចិត្តអ្នកនយោបាយ កណ្តុរ ងាប់មួយក្បាល​នេះ នៅចុងបញ្ចប់គឺត្រូវក្លាយទៅជាចំណីរបស់ឆ្មាខ្វាក់ទាំងអស់ ។ ឆ្មាខ្វាក់មិនអាចចាប់កណ្តុរបានដោយ​ខ្លួនឯងមែន តែម្ចាស់ឆ្មាជាអ្នកបាញ់កណ្តុរអោយសត្វឆ្មា ដោយសារមានសត្វកណ្តុរងាប់មួយក្បាលទុកធ្វើ​ជានុយសម្រ៉ាប់អូសទាញ សត្វកណ្តុរផ្សេងទៀតដែលប្រាថ្នាចូលមកហែហម ជួយធ្វើបុណ្យ ។ ដូច្នោះ​ហើយ​បាន​ជាគ្រប់កាលៈទេសៈសំខាន់ ប្រទេសយួន ក្រុងហាណូយ​ តែងតែប្រើនុយ កណ្តុរ​ងាប់មួយក្បាល​នេះ ដើម្បីធ្វើជាធ្នាក់ទាក់ទាញ សម្លាប់ និងបំផ្លាញចលនានៃគណបក្សនយោបាយទាំង​អស់ដែលប្រឆាំង​ជា​មួយ​និង​​គណបក្ស​អាយ៉ងរបស់យួន​នៅភ្នំពេញ ។​

          ដូចនេះហើយបានជាយើងឃើញថា​ បើទោះបីជាកម្ពុជា មានកិច្ចព្រមព្រៀងសន្តិភាព ទីក្រុង​ប៉ារីស​២៣​ តុលា ១៩៩១ តែរដ្ឋាភិបាល ហ៊ុន សែន បានព្យាយាមសម្លាប់សមិទ្ធិផល នៃកិច្ចព្រមព្រៀងនេះ និង​បានបន្តផ្តល់ជីវិតអោយកិច្ចព្រមព្រៀងនានា​ដែលរដ្ឋាភិបាលយួន ក្រុងហាណូយ បានបង្ខំចុះហត្ថលេខាជា​មួយនិងរដ្ឋាភិបាលអាយ៉ង ក្រុងភ្នំពេញកាលពីចន្លោះឆ្នាំ ១៩៧៩ – ១៨៩៨៩ ។ ចំណែកឯជីវិតរបស់​ប្រជាពលរដ្ឋខ្មែរអ្នកជាតិនិយម ក៏នៅតែបន្តស្លាប់ ហើយឈាមខ្មែរអ្នកជាតិនិយម ក៏នៅតែបន្តហូរ ដាបលើ​ដី ព្រោះតែនយោបាយសហប្រតិបត្តិការ រវាងកុំមុយនីស្ត អាយ៉ងយួន និងរាជានិយមសក្តិភូមិ របស់ នរោត្តម សីហនុ ។

          គណបក្ស ហ៊្វុនស៊ិបប៉ិច រលាយដោយសាររូបមន្តសហនាយករដ្ឋមន្រ្តី របស់យួន ក្រុងហាណូយ ដោយប្រើប្រាស់ដៃ សម្តេច សីហនុ គណបក្សប្រជាធិបតេយ្យ សេរីនិយម ព្រះពុទ្ធសាសនា របស់លោក សឺន សាន រលាយគឹដោយសារ សឺន សាន ព្រមព្រៀងថ្វាយបាយមួយឆ្ពក់នេះទៅអោយ សម្តេច សីហនុ ជាអ្នកសម្រេចជោគវាសនានៅក្រោយបោះឆ្នោតឆ្នាំ ១៩៩៣ ។ មកដល់ពេលនេះ តើក្រុម​​គណបក្ស សម រង្ស៊ី និង ក្រុមគណបក្សសិទ្ធិមនុស្ស របស់លោក កឹម សុខា ហ៊ានទទួលស្គាល់ចំណុចខ្លាំង​របស់សត្រូវ និងទទួលស្គាល់ចំណុចខ្សោយរបស់ខ្លួនឯងដែរឬទេ?

ចំណុចខ្សោយរបស់ គណបក្ស សម រង្ស៊ី និងគណបក្ស សិទ្ធិមនុស្ស របស់លោក កឹម សុខា​នោះគឺ​ពេល​មានវិបត្តិរត់ទៅលន់តួរ សុំអង្វសម្តេច សីហនុ អោយជួយអន្តរគមន៍ដោះស្រាយ តែចំណុចខ្លាំង​របស់​គណបក្សប្រជាជនកម្ពុជា នោះគឺពេលគេត្រូវការ​ប្រើប្រាស់សម្តេច សីហនុ គឺគេសម្លុតអោយអោយ សីហនុ​ធ្វើកិច្ចការបម្រើបក្ស និងរដ្ឋរបស់គេ តាមការចង់បានរបស់ក្រុងហាណូយ ។

          យ៉ាងដូច្នោះ តើសម្តេច សីហនុ ជាសន្លឹកបៀរបស់អ្នកណា?​

កម្ពុជា ជាព្រះរាជាណាចក្រ ពុករលួយ

​​           ដោយសារមានសារជាតិជាជនប្រដាប់អាវុធនិយម និងមានកំណើតជាជនកុំមុយនីស្ត ក្រហម​ឆ្អឹនឆ្អៅ ចូលចិត្តប្រើអំណាចផ្តាច់ការ ដើម្បីដឹកនាំប្រទេសនោះ នាយករដ្ឋមន្រ្តី នៃរដ្ឋាភិបាលក្រុងភ្នំពេញ​នាពេលបច្ចុប្បន្ន ដែលបានក្លាយខ្លួនជាបណ្ឌិតមិនបាច់ចូលសាលារៀន បាននឹងកំពុងមានមោទនៈភាព​ដឹកនាំប្រទេសប្រទេសខ្មែរ បែបជិះសេះលែងដៃតែម្នាក់ឯង នៅក្នុងរណ្តៅពុករលួយ ដែលមានពោពេញ​ទៅ​ដោយក្រុមមនុស្សដង្កូវ និងក្រុមមនុស្សឈ្លើង អង្គុយទះដៃ  ហែហម បញ្ចើចបញ្ជោរ ហោរកញ្ច្រៀវ​​​និងសើចសប្បាយនៅលើគំនរទុក្ខរបស់ប្រជាពលរដ្ឋខ្មែរ ជាច្រើនលាននាក់ ដែលគ្មានដីធ្វើកសិកម្ម គ្មាន​ផ្ទះសំបែងសម្រ៉ាប់ជ្រក និងគ្មានអាហារអោយកូនឆី ។

          ក្នុងពេលដែលប្រជាពលរដ្ឋខ្មែរចំនួនជាង៩០% កំពុងរស់នៅក្រោមបន្ទាត់ភាពក្រីក្រ ដែលមាន​ប្រាក់ចំណូលទាបជាង១ដុល្លា ក្នុងមួយថ្ងៃនោះ បែជាក្រុមមន្រ្តីអ្នកមានអំណាច ក្រុមបញ្ជាការកងទ័ព​ដែល​ជិតស្និតនឹងអ្នកមានអំណាច និងក្រុមឈ្មួញអ្នករកស៊ីទុច្ចរិត ដែលមានខ្សែស្រឡាយហ្នឹងអ្នកធំ ប្រមាណជាង១០% នោះ ពួកគេកំពុងតែរស់នៅ​ក្នុងជីវភាពជាមហាសេដ្ឋី ដែលមានប្រាក់ចំណូលយ៉ាង​ខ្ពស់​រហូត​ដល់ទៅ ១០០០ ដុល្លា​​ក្នុងមួយថ្ងៃ ។​ គម្លាតខុសគ្នារវាងអ្នកក្រ និងអ្នកមានក្នុងប្រទេសកម្ពុជា​​ធៀបជាមួយនឹងប្រាក់ចំណូលប្រចាំថ្ងៃគឺមានភាពខុសគ្នារហូតដល់ទៅ ១០០០ ដង ។ ស្របពេលដែល​ប្រជាពលរដ្ឋខ្មែរម្ចាស់ប្រទេស រកប្រាក់ទិញខោរអាវជជុះ មកស្លៀកពាក់ដណ្តប់ខ្លួនមិនបាន បែជាកូន​ចៅពួកមន្រ្តីពុករលួយ ដែលមានអំណាច បានយកប្រាក់ដែលឳពុកម្តាយរបស់ពួកគេបានមកពីអំពើរ​ពុករលួយ កិបកេងថវិកាជាតិ និងបានមកពីអំពើរក្បត់លក់ជាតិ យកទៅដើរស៊ីចាយ ហ៊ឺហា និងទិញ​សម្លៀកបំពាក់ល្អនៅទីផ្សាទំនើបពីប្រទេសសៀម ពីប្រទេសសឹង្ហបូរី និងពីប្រទេសម៉ាឡេស៊ី យ៉ាង​សប្បាយដៃ ។ ប្រជាពលរដ្ឋមានជម្ងឺ គឺគ្មានមន្ទីពេទ្យពិនិត្យរោគ និងគ្មានថ្នាំសង្កូវ​ដើម្បី​ព្យាបាល​គ្រប់​គ្រាន់ទេ តែពួកកូនចៅ និងក្រុមគ្រួសាអ្នកមានអំណាច អាចមានលុយដែលបានមកពីអំពើរពុករលួយ ជិះយន្តហោះទៅពីនិត្យ និងព្យាបាលបាលរោគ នៅក្នុងប្រទេសយួន ប្រទេសសៀម ឬក៏នៅក្នុងប្រទេស​សឹង្ហបូរី ដោយមិនភ័យព្រួយ ។ ប្រជាពលរដ្ឋខ្មែរអ្នក្រ គ្មានម្ហូបអាហារទទួលទានគ្រប់គ្រាន់ តែឆ្កែរបស់​ពួកអ្នកមាននៅភ្នំពេញ និងនៅតាមបណ្តាខេត្តមួយចំនួន បែជាមានសាច់គោអាហារ ។

          ជីវិតរបស់ប្រជាពលរដ្ឋខ្មែរដែលរស់នៅក្នុងប្រទេសកម្ពុជា មាននាមជាម្ចាស់ប្រទេស តែការពិត​ជីវិតរស់នៅពិតប្រាកដ គឺជាទាសកររបស់អ្នកដឹកនាំ និងមានតម្លៃមិនស្មើរនឹងសត្វឆ្កែមួយក្បាលដែលគេ​ចិញ្ចឹមទុកអោយព្រូសចាំផ្ទះផង ។

          តាំងពីឆ្នាំ១៩៩៣ រហូតមកដល់បច្ចុប្បន្ន រដ្ឋាភិបាលក្រុងភ្នំពេញបានប្រើប្រាស់ថវិកាចន្លោះពី ចំនួន ១,២០០,០០០,០០០.០០ (មួយពាន់ ពីររយ លាន ដុល្លា) ទៅ ២,០០០,០០០,០០០.០០ (ពីរ​ពាន់ លាន ដុល្លា) ដូច្នោះគិតជាមធ្យមរដ្ឋាភិបាលប្រើថវិកាចំនួន ១,៦០០,០០០,០០០.០០ (មួយពាន់​ប្រាំមួយរយ លាន ដុល្លា) ក្នុងមួយឆ្នាំៗ  ។ ថវិកាដ៏ច្រើនសន្ធឹកសន្ធាប់នេះបាន​មកពីជំនួយ​ដើម្បី​របស់​សហគមន៍​អន្តរជាតិ ថវិការកំចីបរទេស​ ដែលរដ្ឋាភិបាលយកឈ្មោះប្រជាពលរដ្ឋទៅប្រើប្រាស់ ដើម្បីខ្ចី​បុល​​លុយគេ និងថវិកាជាតិបានមកពីវិស័យពន្ធដា និងទេសចារណ៍ ។ នេះនៅមិនទាន់រាប់បញ្ចូល​នូវ​ចំនួន​ទឹកប្រាក់​ដែលរដ្ឋាភិបាល ផ្តល់ព្រៃសម្បទានអោយក្រុមហ៊ុនកាប់ឈើ និងក្រុមហ៊ុនរុករករ៉ែក្នុង​ប្រទេសកម្ពុជា ដែលបានកាប់បំផ្លាញព្រៃឈើ និងជីករ៉ែត្បូង និងរ៉ែមាស ទៅលក់យកលុយចូល​ហោប៉ៅឯកជន និងបក្ខ​ពួកនាយទាហាន ព្រមទាំងមន្រ្តីពុករលួយ ដែលថវិកាបានមកពីផលព្រៃឈើ រ៉ែត្បូង និងរ៉ែមាស ទាំង​អស់នេះសរុបជាមធ្យមមានចំនួនជាង ១,០០០,០០០,០០០.០០ (មួយពាន់​លាន ដុល្លា) ក្នុងមួយឆ្នាំៗ ដែលមិនដែលចូលក្នុងខ្ទង់ថវិកាជាតិទាល់តែសោះ ។

          ការលើកឡើងដោយលោកស្រី អគ្គរដ្ឋទូតអាមេរិក ប្រចាំនៅកម្ពុជា ដែលថា កម្ពុជា បាត់បង់​ថវិកា​ជាតិ​ចំនួន ៥០០,០០០,០០០.០០ (ប្រាំរយ លាន ដុល្លា) ក្នុងមួយឆ្នាំៗ ទៅក្នុងអំពើរ​ពុករលួយ នោះគ្រាន់តែជា​ការ​គណនាទៅលើតួរលេខជាក់ស្តែង ដែលបានបាត់បង់ ពីក្នុងកញ្ចប់ថវិកាជាតិ​ទាំង​មូល​ដែលមានចំនួន​ចន្លោះពី មួយពាន់ប្រាំរយលាន ដុល្លា ទៅ ពីរពាន់លាន ដុល្លា ក្នុងមួយឆ្នាំប៉ុណ្ណោះ តែ​គេនៅមិនទាន់បានបូកបញ្ចូលនូវទឹកប្រាក់ប្រមាណ មួយពាន់លាន ដុល្លា ថែមទៀតដែលបានមកពីការ​កាប់ព្រៃឈើ ជីករ៉ែត្បូង និងរ៉ែមាស យកទៅលក់ ហើយយកប្រាក់ចូលក្នុងបេឡាឯកជននៅឡើយទេ ។ ដូចនេះបើធ្វើការបូកសរុប យើងឃើញថា ថវិកាចំនួន មួយពាន់ប្រាំរយលាន ដុល្លា ត្រូវបានបាត់បង់​ជា​រៀង​រាល់ឆ្នាំ ដោយសារអំពើរពុករលួយ ដែលមានលក្ខណៈជាប្រព័ន្ធចាត់តាំង តាមខ្សែបណ្តោយនៃក្រុម​គ្រួសារ អ្នកមានអំណាច ជាមួយឈ្មួញរកស៊ីទុច្ចរឹត ក្នុងប្រទេសកម្ពុជា ។

          ថវិកាជាតិ ដែលបានបាត់បង់យ៉ាងច្រើនសន្ធឹកសន្ធាប់នេះ បានធ្លាក់ចូលទៅក្នុងដៃរបស់ពួក​អ្នក​ដឹកនាំពុករលួយ ពួកឈ្មួញរកស៊ីទុច្ចរឹត និងក្រុមគ្រួសារអ្នកលួចជាតិ ដែលមានប្រមាណជា ១០% នៃ​ចំនួនប្រជាពលរដ្ឋសរុបក្នុងប្រទេសកម្ពុជា ។

          បើយកស្ថិតិ នៃចំនួនប្រជាពលរដ្ឋសរុប ដោយមិនបែងចែកថាជាប្រជាបលរដ្ឋខ្មែរ ឬយួន ដែល​មានតួរលេខជាផ្លូវការរបស់រដ្ឋភិបាលក្រុងភ្នំពេញនាពេលបច្ចុប្បន្នថា មានចំនួន ១៤,០០០,០០០.០០​(ដប់បួន លាន) នាក់ យកមកចែកជាមួយនិងចំនួននៃសមាជិកគ្រួសារខ្មែរ ដែលមានជាមធ្យមចំនួន ៥ នាក់ ក្នុងមួយគ្រួសារ នោះយើងឃើញថា គ្រួសារខ្មែរសរុបក្នុងប្រទេសមានចំនួន ២,៨០០,០០០.០០​(ពីរលាន និងប្រាំសែន) គ្រួសារ ហើយបន្ទាប់មកគិតអាយុកាលរដ្ឋាភិបាលតាំងពីបោះឆ្នោតលើកទី១ នាឆ្នាំ១៩៩៣ មកដល់ឆ្នាំ២០១០ នេះគឺមានចំនួន ១៧ ឆ្នាំ ។ ដូច្នោះបើយើងយកចំនួនគ្រួសារសរុប​ក្នុងប្រទេសកម្ពុជា ដែលមានចំនួន ពីលាន ប្រាំបីសែន គ្រួសារ មកចែកនិងចំនួន ១៧ ឆ្នាំ នោះគឺមាន​ន័យថា រដ្ឋាភិបាលមានកាតព្វកិច្ចទទួលខុសត្រូវអភិវឌ្ឈន៍ ជីវភាពរបស់ប្រជាពលរដ្ឋចំនួន ១៦៤,៧០៦ (មួយសែន ប្រាំមួយម៉ឺន បួនពាន់ ប្រាំពីរយ ប្រាំមួយ) គ្រួសារ ក្នុងមួយឆ្នាំ ។

          ប៉ុន្ទែការពិតជាក់ស្តែង ក្នុងមួយឆ្នាំៗ រដ្ឋាភិបាលបច្ចុប្បន្ននេះគ្មានសមត្ថភាពផ្តល់សេវ៉ាកម្ម និង​ការភិវឌ្ឈន៍ដល់​ប្រប្រជាពលរដ្ឋចំនួន មួយសែន ប្រាំមួយម៉ឺន បួនពាន់ ប្រាំពីរយ ប្រាំមួយ គ្រួសារនេះទេ ពោលគឺមានតែចំនួន ១០% ភាគរយនៃចំនួននេះប៉ុណ្ណោះក្នុងមួយឆ្នាំៗ ដែលបានទទួលប្រាក់ទាំងអស់​នេះពីអំពើរពុករលួយ កិបកេងប្រវ័ញ្ច និងលក់ជាតិ ។

          រដ្ឋាភិបាលភ្នំពេញកាន់អំណាចរយៈពេល ១៧ ​ឆ្នាំ តាំងពីឆ្នាំ១៩៩៣ មក ។ បើយកថវិកាមធ្យម​ក្នុងមួយឆ្នាំដែលបានចំណាយ ក្នុងរយៈពេល ១៧ ឆ្នាំ (១,៦០០.០០០.០០០.០០ x ១៧ ឆ្នាំ)  កន្លង​មក​នេះរដ្ឋាភិបាលបានចំណាយអស់ទឹក​ប្រាក់ចំនួន ២៧,២០០,០០០,០០០.០០ (ម្ភៃ ប្រាំពីរ ពាន់ ពីររយ លាន ដុល្លា) ។ ហើយបើយកចំនួនមធ្យមនៃថវិកាដែលបានចំណាយក្នុងមួយឆ្នាំៗ មកចែក​អោយចំ​នួន គ្រួសារជាមធ្យមដែលរដ្ឋាភិបាល​ត្រូវផ្តល់ការអភិវឌ្ឈន៍វិញនោះ យើងឃើញថាគ្រួសារខ្មែរ​និមួយៗត្រូវទទួលបានថវិការចំនួន ​៩,៧១៤.០០ (ប្រាំបួនពាន់ ប្រាំពីររយ ដប់បួន ដុល្លា) ជា​ថវិកា​ដែល​រដ្ឋាភិបាលត្រូវផ្តល់ការវិយោគដល់ប្រជាពលរដ្ឋមួយគ្រួសារ ក្នុងមួយឆ្នាំៗ ។

          ប្រសិនបើរដ្ឋាភិបាលនេះ មិនប្រព្រឹត្តិអំពើរពុករលួយ ហើយយកថវិកាទាំងអស់នេះទៅធ្វើការ​អភិវឌ្ឈន៍ចំទិសដៅ និងផ្តល់សេវ៉ាកម្មដល់ប្រជាពលរដ្ឋពិតប្រាកដ នោះថវិកាចំនួន ប្រាំបួនពាន់ ប្រាំពីរ​រយ ដប់បួន ដុល្លា សម្រ៉ាប់គ្រួសារនិមួយៗ ក្នុងមួយឆ្នាំៗ ជាថវិកាច្រើនសមល្មមអោយប្រជាពលរដ្ឋខ្មែរ​មានការងារធ្វើ មានកម្មសិទ្ធដីធ្លី និងផ្ទះសម្បែង មានមន្ទីពេទ្យព្យាបាលរោគ មានសាលារៀន ដែលមាន​គ្រូបង្រៀនត្រឹមត្រូវ និងមានហេដ្ឋារចនាសម្ព័ន្ធពីទីក្រុងទៅជនបទ ដែលអាចផ្តល់សេវ៉ាកម្មបានល្អជាង​បច្ចុប្បន្ននេះចំនួន ១,០០០ (មួយពាន់)​ ដង ហើយក៏មិនចាំបាច់អោយប្រជាពលរដ្ឋខ្មែរចេញទៅធ្វើការ​ខុសច្បាប់នៅប្រទេសសៀម ឬសុំទានគេក្នុងប្រទេសសៀម និងក្នុងប្រទេសយួន ដូចសព្វថ្ងៃនេះដែរ ។

          នាពេលបច្ចុប្បន្ននេះ ព្រៃឈើខ្មែរ បានត្រូវបំផ្លាញអស់ រ៉ែត្បូង និងរ៉ែមាស ត្រូវវិនាសខ្ទេចខ្ទី និង​សហគមន៍អន្តរជាតិ ក៏បានយល់កាន់តែច្បាស់ពីចរិកដឹកនាំរបស់រដ្ឋាភិបាលលោក ហ៊ុន សែន ដែលមិន​ខុសពី «រដ្ឋាភិបាល ស្រីកញ្ជើធ្លុះ» និងដែលដឹកនាំប្រទេសជារបៀប «រដ្ឋាភិបាល អាខ្វាក់អាខ្វឹន» ពោល​គឺដឹកនាំជាតិមិនទៅមុខ ពុករលួយកាន់តែច្រើន បក្ខពួកស៊ីកាន់តែធំ ព្រមទាំងពីមួយអាណត្តិទៅមួយ អាណត្តិ រដ្ឋាភិបាលនេះកាន់តែរីកក្បាលធំឡើងៗ ដែលមិនដែលមានក្នុងវិជ្ជាវិទ្យាសាស្រ្ត រដ្ឋបាល និង​នយោបាយ ដឹកនាំរដ្ឋទាល់តែសោះ ។

          សាច់ក្លែបចុងក្រោយរបស់ ក្រុមមន្រ្តីរដ្ឋាភិបាលពុករលួយនាពេលបច្ចុប្បន្ននេះ គឺកំណប់រ៉ែ​ប្រេង​កាត ដែលជាចានចុងក្រោយរបស់ពួកគេ ។ ដូច្នោះហើយបានជា មានការគំរាមដកហូតយកមកវិញនូវ​អាជ្ញាប័ណ្ណ រុករកប្រេងកាត ពីក្រុមហ៊ានណាដែលបានទទួលអាជ្ញាប័ណ្ណ ហើយ តែយឺតយ៉ាវមិនព្រមធ្វើ​ការរុករក និងបូមយកប្រេង ។ ចំណុចនេះវាហាក់ដូចជា រដ្ឋាភិបាលពុករលួយ មួយនេះឃ្លានជិតដាច់​ខ្យល់ទៅហើយ ដោយសារចង់ក្លែម សាច់ក្លែមមួយចានចុងក្រោយនេះ ។

          ព្រះរាជាណាចក្រ ដ៏ស្រស់បំព្រងមួយ និងដែលធ្លាប់មានវប្បធនម៌ អច្ឆរិយៈ កាលពីអតីតៈកាល នាសម័យកសាងប្រាសាទថ្ម បានកំពុងធ្លាក់ដំក្បាលចុះ ដោយសារតែពួកមនុស្សដង្កូវ និងមនុស្សឈ្លើង​ឡើងកាន់អំណាច ។ ខ្មែរ ដែលកាលពីអតីតៈគាល មានឈ្មោះថា ជាព្រះរាជាអាណាចក្រ អច្ឆរីយៈ ពេល​បច្ចុប្បន្ន បានប្រែក្លាយទៅជា ព្រះរាជាណាចក្រ ពុករលួយ ។

          មិនមែនតែបាត់បង់ត្រឹមតែថវិកាជាតិ ដែលបានមកពីការផ្តល់ជំនួយពី សហគមន៍អន្តរជាតិ និង​ដែលខ្ចីបុល ពីបរទេស នោះទេ សូម្បីតែធនធានធម្មជាតិរបស់ខ្មែរ មានព្រៃឈើ មានរ៉ែនៅក្នុងដី ក្នុងទឹក និងធនធានវប្បធម៌ជាតិខ្មែរក៏ត្រូវបានលួចលក់និងបំផ្លាញដោយសារតែគំនិតដឹកនាំពុករលួយនេះដែរ​ ។

ដូចនេះ ការតាំងចិត្ត ការសន្យា និងការប្រកាស់ទាំងឡាយណា ដែលមេដឹកនាំពុករលួយ ស្រែកឡើង​ដោយគ្មានកេរ្តិ៍ខ្មាស់ថា ខ្លួននឹងចាត់ការសំអាតអំពើរពុករលួយ វាមិនខុសពីសត្វគីងគក់ដើលក់ថ្នាំស្រែង​​​ក្នុងរឿងប្រជាប្រីយ៍ ដែលខ្មែរតែងដំណាលនោះទេ ។

          តាំងពីឆ្នាំ១៩៩៣ មកដល់ឆ្នាំ ១៩៩៨ មកដល់ឆ្នាំ ២០០៣ មកដល់ឆ្នាំ ២០០៨ និងតរហូតមក​ដល់បច្ចុប្បន្ន តើមេដឹកនាំនៃរដ្ឋាភិបាលពុករលួយមួយនេះ បានធ្វើការសន្យាអ្វីខ្លះ ? ហើយការសន្យា​ទាំងអស់នោះដែលធ្វើបានសម្រេចទេ ?

          ករណីកុងត្រូលជជុះ ករណីការការពារព្រៃឈើ ដែលនាយករដ្ឋមន្រ្តីប្រកាស់កាត់ក្បាលខ្លួនឯង​ចោលបើទប់ស្កាត់ការកាប់ឈើមិនបាន ហើយពេលនេះប្រកាស់សង្គ្រាមប្រឆាំងអំពើរពុករលួយ ដែល​ខ្លួនឯង កូនចៅរបស់ខ្លួន គ្រួសាររបស់ខ្លួន បក្ខពួករបស់ខ្លួន និងជាពិសេសមាជិករដ្ឋាភិបាលរបស់ខ្លួន​ទាំងមូលរស់នៅក្នុងបង្គន់នៃ អំពើរពុករលួយ ហើយដែលពេលនេះ អំពើរពុករលួយបានក្លាយជា វីរុស​ចាក់ចូលក្នុងសរសៃរឈាមរបស់ខ្លួនទៅហើយ តើគេហ៊ានធ្វើអត្តឃាតខ្លួនឯងដើម្បីបង្ហូរឈាមពុករលួយ​នេះចេញពីរាងកាយទេ ?

          សមាជិកអ្នកដឹកនាំ និងក្រុមគ្រួសារ នៃអ្នកដឹកនាំរដ្ឋាភិបាល ដែលងុបងល់ និងជោគជាំស្រវ៉ឹង​ជាមួយនិងលុយកខ្វក់ ដែលបានមកពីអំពើរពុករលួយ គឺមានសភាពមិនខុសពីមនុស្សញ្ញាណអាភៀន​នោះទេ ។ ពោលគឺពួកគេលែងមានសតិ ជាមនុស្ស និងលែងដឹកនាំបញ្ជាខ្លួនឯងបានទៅហើយ ដូច្នោះ​ពួកមនុស្សញ្ញាណអាភៀនទាំងនេះ ក៏មិនអាចផ្តាច់អាភៀនបានដោយខ្លួនឯងដែរ ។

          ប្រការនេះគឺទាមទារអោយមានអ្នកដឹកនាំថ្មី ដែលប្រជាពលរដ្ឋ ត្រូវតែមានសេចក្តីក្លាហាន​ដក​យកអំណាចពីក្រុមនុស្ស ដែលកំពុងញ្ញាណអាភៀនទាំងនេះ ហើយប្រគល់អំណាចអោយអោយមនុស្ស​ថ្មី និងក្រុមថ្មី ជាអ្នកតំណាងវិញម្តង ។

          ការលាងសំអាត អំពើរពុករលួយ ក្នុងព្រះរាជាណាចក្រ ពុកករលួយ គឺជាកាតព្វកិច្ចរបស់ខ្មែរ​អ្នកជំនាន់ថ្មី ។ ការតាំងចិត្តសំអាតខ្លួនឯងជាមុន ហើយព្យាយាមគេចចេញពីអំពើរពុករលួយ ដែលអូស​ទាញដោយជនពុករលួយ គឺជាសុភវិនិច្ឆ័យរបស់មនុស្ស ចំណុចនេះមិនខុសអ្វីពីសុភាសិតខ្មែរមួយឃ្លា​ដែលបានពោលថា «សំអាតខ្លួនឯងជាមុន មុនហ្នឹងរិះគន់ពីចំណុចអាក្រក់របស់អ្នកដ៏ទៃ» ។

ប៉ុន្តែករណី​អំពើរពុករលួយ ដែលកំពុងស៊ីចាក់ឬស ក្នុងប្រទេសខ្មែរ មិនមែនមានត្រឹមតែក្នុងជួរ​រដ្ឋាភិបាល ដែលដឹង​គ្រាប់គ្នាហើយថា «រដ្ឋាភិបាលពុករលួយ» នោះទេ ។ នៅក្នុងរជួរអង្គការមិនមែន​រដ្ឋាភិបាល ដែលកំពុងរិះគន់រដ្ឋាភិបាល នាពេលបច្ចុប្បន្នក៏កើតមាននូវអំពើរពុករលួយ និងបក្ខពួកនិយម​យ៉ាងក្រាស់ក្រែលដែរ ។ នេះគឹជាគំរូអាក្រក់មួយ ដែលសត្វដង្កូវ និងសត្វឈ្លើព្យាយាមរស់ក្នុងត្របក​ផ្កា​ឈូក យកលំអងផ្កាឈូកមកលាបខ្លួន បន្លំក្លឹនខ្លួនជាមេអំបៅ តែមិនហ៊ានចេញមុខជាសាធារណៈ ។ ចំណុចនេះហើយដែល រដ្ឋាភិបាលពុករលួយ បច្ចុប្បន្ន មិនខ្លាចអង្គការសង្គមស៊ីវិលពុករលួយ ដែលបាន​កំពុងធ្វើការក្នុងប្រទេសខ្មែរនាពេលបច្ចុប្បន្ននោះ ព្រោះជនពុករលួយស្គាល់គ្នីគ្នាពុករលួយ និងស្គាល់​ក្លឹនពុករលួយដូចគ្នា ។​ ដូចនេះ ការរិះគន់បង្រ្គប់កិច្ច ទៅលើអំពើរពុករលួយ ដែលអង្គការមិនមែន​រដ្ឋាភិបាល បានកំពុងធ្វើបង្គ្របើកិច្ច នៅក្នុងប្រទេសកម្ពុជា វាហាក់ដូចជាល្បែងមួយ ដែលលេងដើម្បី​គ្រាន់ការសប្បាយតាមកាលវេលា តែប៉ុណ្ណោះ ។

ពេលមិនទាន់មានច្បាប់ប្រឆាំងអំពើរពុករលួយ​ នាំគ្នាចង់បានច្បាប់ប្រឆាំងអំពើរពុករលួយ តែ​មិនបានគិតថា តើជនពុករលួយ ដែលកំពុងដឹកនាំរដ្ឋាភិបាលពុករលួយ ហ្នឹងបង្កើតច្បាប់ប្រឆាំងអំពើពុក​រលួយ យ៉ាងដូចម្តេចឡើយ ។

សរុបសេចក្តីទៅ អង្គការដែល រិះគន់អំពើពុករលួយ នៅក្នុងប្រទេសកម្ពុជានាពេលបច្ចុប្បន្ន គ្រាន់តែជាជាងទង ដែលឆ្នៃកណ្តឹងមាស រួចយកទៅចងពាក់លំអរអោយសត្វក្របី តែប៉ុណ្ណោះ ។ ពោល​គឺ ព្រះរាជាណាចក្រមួយនេះ គឺជានៅតែជា អាណាចក្រពុករលួយ ៕

ជាតិនិយម

          ក្នុងសកម្មភាពរបស់អ្នកដឹកនាំរដ្ឋឯករាជ្យ ប្រកាន់នូវជំហរជាតិនិយម មេដឹកនាំនៃ ប្រទេសយួន និងមេដឹកនាំនៃប្រទេស​សៀម​ គឺគ្មានកំហុស ទាល់តែសោះចំពោះនយោបាយឈ្លានពាន នៃមេដឹកនាំរបស់​ ប្រទេសទាំងពីរនេះបានធ្វើមក​លើប្រទេសខ្មែរ ក៏ប៉ុន្តែ វាគឺជាកំហុស របស់ ស្តេចខ្មែរ និងមេដឹកនាំខ្មែរ ដែល​មិនបានបង្ហាញនូវភាព ជាអ្នកដឹកនាំនៃរដ្ឋឯករាជ្យ ដែលមានជំហរជាតិនិយមច្បាស់ លាស់ ដើម្បីរក្សា​និង​ការពារនូវ អធិបតេយ្យភាព និងបូរណភាព ទឹកដីដែលត្រូវគេរំលោភឈ្លានពាន ។

          ក្នុងន័យនេះចង់បញ្ជាក់ថា «សារជាតិជាចោរ គឺមានមុខរបរជាចោរ មានភារកិច្ចជាចោរ មានងារជា​ចោរ គឺត្រូវតែមានសកម្មភាពលួចប្លន់ តាមរបៀបរស់នៅជាចោរ» បើធ្វើជាចោរហើយមិនចេះលួចមិនចេះ​ប្លន់ នោះមេចោរមិនអាចមានលទ្ធភាពដឹកនាំក្រុមចោរ និងមិនអាចចិញ្ចឹមកូនចោរ បានទេ ។ ប៉ុន្តែនិយាយ​ពីប៉ូលីស ដែលមានភារកិច្ចបង្រ្កាបចោរវិញម្តង តើគេបានបំពេញភារកិច្ចអ្វីខ្លះ?

          ព្រឹត្តិការណ៍ក្នុងប្រទេសខ្មែរ នាពេលដែលចោរយួន និងចោរសៀម កំពុងលួចប្លន់ប្រទេស ពួកក្រុម​ដែលមានភារកិច្ចជាប៉ូលីស មិនត្រឹមតែមិនបានចាប់ចោរបញ្ចូនទៅតុលាការទេ តែបែជាលួចបាញ់សម្លាប់​ប៉ូលីសគ្នាឯង ដើម្បីបើកដៃអោយចោរ ហើយប៉ូលីសមួយក្រុមផ្សេងទៀតក៏បានស្ម័គ្រចិត្តធ្វើជាអាយ៉ងរបស់​ចោរ បង្កប់ខ្លួនធ្វើជាចារកម្មរបស់ចោរ ដើម្បីផ្តល់ព័ត៌មានអោយចោរ និងស្តាប់តាមការបង្គាប់បញ្ជារបស់​ចោរ ហើយបន្ទុចបង្អាក់សកម្មភាពរបស់ប៉ូលីសគ្នាឯង ឬក៏បង្កើររឿងរ៉ាវចោទប្រកាន់ប៉ូលីសគ្នាឯង ដើម្បី​ចាប់ប៉លីសល្អដាក់គុក ។

          មហិច្ឆតារបស់មេដឹកនាំយួន និងមេដឹកនាំសៀម ដែលព្យាយាមសម្រេចបំណងដូនតា ដើម្បីលេប​ត្របាក់ និងឈ្លានពានយកទឹកដីខ្មែរ នោះគឺជាជំហរជាតិនិយមដ៏ច្បាស់លាស់របស់ជនជាតិយួន និងជន​ជាតិសៀម ដែលគេមានគំរូវីរៈភាពល្អសម្រ៉ាប់ជាតិសាសន៍របស់គេ ។

          ជនជាតិយួន ដែលធ្លាប់ជាប្រជាជាតិរងគ្រោះរស់នៅក្រោមអាណានគមន៍របស់ចិនរយៈកាលជាង​១០០០ (មួយពាន់) ឆ្នាំ ទម្រាំតែរំដោះខ្លួនទទួលបានឯករាជ្យ ក្នុងសម័យអធិរាជ្យម៉ុងហ្គោលវាយដណ្តើម​កាន់កាប់អំណាចនៅប្រទេសចិននោះ ពួកនេះមិនដែលភ្លេចការឈឺចាប់ និងទុក្ខវេទនា ដែលខ្លួនធ្លាប់រស់​ជាជីវិតទាសកររបស់ចិនឡើយ ។ ដូច្នោះស្មារតីរបស់ដូនតាយួន ដែលបង្រៀនកូនយួនជំនាន់ក្រោយ គឺថា​ដាច់ខាត ជនជាតិយួនមិនត្រូវបណ្តែតបណ្តោយអោយប្រទេសជាតិរបស់គេធ្លាក់ខ្លួនក្លាយទៅជាប្រទេស​រណបរបស់ប្រទេសណាមួយទៀតបានឡើយ ពោលគឺថាពួកគេត្រូវតែខិតខំប្រឹងប្រែងធ្វើយ៉ាងណា ឈរ​លើជំហរច្បាស់លាស់របស់ខ្លួន ដើម្បីធ្វើជាចៅហ្វាយគ្រប់គ្រងលើជនជាតិ ដែលគេអាចគ្រប់គ្រងបាន និង​យ៉ាងហោចណាស់ ប្រសិនបើមិនបានធ្វើជាចៅហ្វាយធំ ក៏ត្រូវតែខំយកអោយបាននូវឋានៈជាចៅហ្វាយរង​ឬក៏ឋានៈជាអ្នកម៉ៅការដែរ ។ ដូច្នោះហើយបានជានៅក្នុងសម័យបារាំងគ្រប់គ្រងឥណ្ឌូចិន មេដឹកនាំយួន​ប្រើប្រាស់គ្រប់វិធីសាស្រ្ត ដើម្បីអោយរដ្ឋការបារាំងពេញចិត្ត ប្រើប្រាស់ជនជាតិយួន អោយធ្វើជាចៅហ្វាយ​ម៉ៅការគ្រប់គ្រងលើជនជាតិខ្មែរនិងជនជាតិលាវ ហើយនៅក្រោយសម័យសង្គ្រាមឥណ្ឌូចិនលើកទី២ បាន​ត្រូវបញ្ចប់ មេដឹកនាំយួនបានចាប់យកឱកាស់ថ្មី គឺបន្តធ្វើជាអ្នកម៉ៅការរបស់រដ្ឋបាលក្រុងម៉ូស្គូ ដើម្បីយក​ឱកាស់គ្រប់គ្រងខ្មែរ និងលាវ ដដែល ។ ក្នុងឋានៈជាអ្នកម៉ៅការនយោបាយ នៅគ្រប់សម័យទាំងអស់ពួក​មេដឹកនាំយួនក៏មិនភ្លេចរៀបចំនិងដាក់ចេញនូវផែនការបង្កើតពូជន៍សុទ្ធ ឬក៏បង្កាត់ពូជន៍យួនមួយកំណាត់​ដើម្បីបន្សល់ទុកនូវតំណក់ឈាមយួន ក្នុងទឹកដីដែលគេមានបំណងលេបត្របាក់យកនៅថ្ងៃក្រោយ ។

          ចំណែកឯជនជាតិសៀមដែលធ្លាប់មានទឹកដី មាននគរ និងមានវប្បធម៌ភ្លឺថ្លាមួយរយៈ ដោយសារ​ការលួចប្លន់ជនជាតិដ៏ទៃ នាកាល​សម័យដែលមានឈ្មោះដើមថា «ណនចាវ» តែក្រោយមកត្រូវបាន​ជនជាតិចិន​វាយបង្រ្កាបដណ្តើមយក​ទឹកដី ហើយបានដាក់ឈ្មោះថាជាក្រុមចោរព្រៃនោះ ក៏សុទ្ធតែធ្លាប់​មាន​ប្រវត្តិសាស្រ្តឈឺចាប់​ រត់ភៀសសឹក​សង្រ្គាមតាំងពីទឹកដីចិន ធ្លាក់ចូលមកដល់តំបន់ដីសណ្តរទន្លេ​មេគង្គ នៃចក្រភពខ្មែរសម័យអង្គរ ។ ជនជាតិសៀម ឬ ណនចាវ ដែលពូកែធ្វើសង្រ្គាមលួចឆ្មក់របៀប​ចោរ​ព្រៃ ដែលមិនស្គាល់ច្បាប់ស្រុក ក៏មិនព្រមរស់នៅក្រោមការគ្រប់គ្រងដ៏មានមេត្តា និងករុណា ពីព្រះរាជាខ្មែរ​ដែលជាម្ចាស់ប្រទេសបានដែរ ។ ជនជាតិសៀមគេមានមោទនៈភាព ដោយសារវីរៈភាពរបស់ដូនតារបស់​ពួកគេ ដែលហ៊ានកាត់ក្បាលម្ចាស់ទឹកដី​ វាយដណ្តើមយកទឹកដី ហើយបង្កើតជានគរតាំងពីសតវត្សទី១៣ រហូតមកដល់បច្ចុប្បន្ននេះ ។

នយោបាយឱកាស់និយមរបស់មេដឹកនាំសៀម គឺមានលក្ខណៈមិនសូវគ្នាជា​មួយនិងនយោបាយ​ម៉ៅការរបស់មេដឹកនាំយួនទេ ។ ដោយសារជាតិសាសន៍ទាំងពីរនេះ គឺជាអ្នករងគ្រោះពីសំណាក់ជនជាតិ​ចិន​ តែមួយដូចគ្នា ដូច្នោះគំនិតឈ្លានពានអ្នកដ៏ទៃ ដើម្បីខ្លួនបានថ្កុំថ្កើងខ្លួនឯង គឺមានមហិច្ឆតាមិនខុស​គ្នាឡើយ ។ ​ក៏ប៉ុន្តែទោះជាយ៉ាងណា ជនជាតិដែលមានកំណើតជាទាសករចិន ទាំងពីរនេះមិនចង់អោយ​មាន​របងផ្ទះ​ជាប់គ្នាឡើយ ពោលគឺមិនចង់ទទួលយកលទ្ធិនយោបាយដូចគ្នាទេ ។

          នៅក្នុងសម័យសង្គ្រាមឥណ្ឌូចិនលើកទី២ ពេលដែលមេដឹកនាំយួនមាននិន្នាការទៅរក​លទ្ធិនយោបាយកុំមុយនីស្ត ក្នុងគ្រានោះមេដឹកនាំសៀម បានប្រកាន់ភ្ជាប់នូវជំហរធ្វើជាសនាធិការ នៃក្រុម​ប្រទេសដែលប្រកាន់យកនូវលទ្ធិសេរី ។

ប្រជាជាតិនៅក្នុងតំបន់ដែលរងទុក្ខ គឺប្រទេសខ្មែរ និងប្រជាពលរដ្ឋខ្មែរ ។ ក្រុមស្តេច និងពួកមន្រ្តី​ដែលគ្មានជំហរជាតិនិយមពិតប្រាកដ មិនត្រឹមតែមិនបានការពារប្រយោជន៍ខ្មែរទេ តែថែមទាំងបានធ្វើកិច្ច​ការជាច្រើនបម្រើអោយផលប្រយោជន៍សត្រូវ ហើយបំផ្លាញជាតិរបស់ខ្លួនទៅវិញ ។

ក្រោយពេលដែលសន្និសិត ក្រុងហ្សឺនែវ ប្រកាស់ទទួលស្គាល់ឯករាជ្យខ្មែរ ទង់ជាតិនៃរដ្ឋាភិបាល​សង្គមរាស្រ្តនិយម របស់ សម្តេច នរោត្តម សីហនុ បានធ្វើជាអាវក្រោស បើកផ្លូវនាំមុខដឹកអាវុធយុទ្ធភ័ណ្ឌ​​ស្បៀងអាហារ និងថ្នាំពេទ្យ ផ្គត់ផ្គង់អោយពួកយួនយៀកមិញ ដែលទទួលបានបុព្វសិទ្ធិពិសេស ពី សម្តេច​ នរោត្តម សីហនុ អោយមកតាំងទី​នៅក្នុងទឹកដីខ្មែរ ។

ក្រោយសន្និសិតក្រុងបានដុង ប្រទេសលាវ នាថ្ងៃទី២៥ ខែមិនា ឆ្នាំ១៩៧០ ព្រះឆាយាលក្ចណ៍ (រូបថត) របស់ សម្តេច នរោត្តម សីហនុ បានក្លាយជាសញ្ញាសំគាល់ ដើម្បីអោយកងទ័ពយួនយៀកមិញ​ពាក់លើខ្លួន ជាការបញ្ជាក់ថាជាកងទ័ពរំដោះរបស់ សម្តេច នរោត្តម សីហនុ ហើយបើកយុទ្ធនាការប្រយុទ្ធ​វាយកំទេចរដ្ឋាភិបាលស្រោចស្រង់ជាតិ​របស់លោក លន់ នល់ ដែលក្រោយមមកក្លាយទៅជារដ្ឋាភិបាល​សាធារណរដ្ឋខ្មែរ ។

ថ្ងៃទី ២៣ ខែធ្នូ ឆ្នាំ១៩៧៨ ឧត្តមសេនីយ៍យួន​ វ៉ាន ទៀង ដឹង អគ្គបញ្ជាការកងទ័ពយួន បានរៀប​កងទ័ពយួនចំនួន ២០០,០០០.០០ (ម្ភៃម៉ឺន) នាក់ នៅក្រោមផ្លាកកងទ័ពស្ម័គ្រចិត្តយួន​ ហើយចូលមក​វាយឈ្លានពានខ្មែរ និងព្រមទាំងបានលើកបន្តុបរដ្ឋាភិបាលអាយ៉ងអោយកាន់អំណាច នៅទីក្រុងភ្នំពេញ​ តាំងពីក្រោយថ្ងៃ ០៧ មករា ១៩៧៩ មកទល់បច្ចុប្បន្ន ។

រង្វិលជុំនៃកាំប្រវត្តិសាស្រ្តជាច្រើន ក្នុងរយៈពេលកន្លះសតវត្សចុងក្រោយនេះ បានធ្វើអោយប្រជា ពលរដ្ឋខ្មែរស្លាប់ចំនួន ៤,០០០,០០០.០០ (បួនលាន) នាក់ គឺ៖ ១,០០០,០០០.០០ (មួយលាន) នាក់បានស្លាប់ក្នុងសម័យសង្រ្គាមយួនឈ្លានពាននាកំឡុងមុនថ្ងៃទី១៧ មេសា ឆ្នាំ១៩៧៥​ ដែលជាថ្ងៃ​ជ័យជំនះរបស់បក្សកុំមុយនីស្ត ឥណ្ដូចិនដឹកនាំដោយយួន ក្រុងហាណូយ ។ ២,៥០០,០០០.០០ (ពីរ​លាន ប្រាំសែន) នាក់បានស្លាប់នាកំឡុងរបបខ្មែរក្រហមយួន និងខ្មែរក្រហមចិន កាន់កាប់អំណាចនៅ​ក្រោយ​ថ្ងៃ​ទី១៧ មេសា ឆ្នាំ១៩៧៩ ដល់ថ្ងៃទី ០៧ មករា​១៩៧៩ ហើយនិង ៥០០.០០០.០០ (ប្រាំសែន) នាក់ទៀត​​បាន​ស្លាប់នា​កំឡុងរបបអាយ៉ងយួន ក្រុងហាណូយ កាន់កាប់អំណាចនៅក្រោយថ្ងៃ ០៧ មករា ១៩៧៩ ដែល​បាន​​កែន​ខ្មែរអោយទៅធ្វើជាពលករ «ក៥» និងចាប់ធ្វើកងទ័ពអោយ​វាយ​សម្លាប់​ខ្មែរ​និងខ្មែរ ។

ក្រោយពេលបោះឆ្នោតឆ្នាំ១៩៩៣ រដ្ឋប្រហារបង្ហូរឈាមមួយបានកើតរយៈពេលមួយចំអិនកំពិស​នៅកណ្តាលទីក្រុងភ្នំពេញគឺ ក្នុង ខែកក្កដា ឆ្នាំ១៩៩៧ ។ ការបន្តសម្លាប់រង្គាលទៅលើអតីតៈមេបញ្ជាការ​កងទ័ព កងទ័ព និងក្រុមគ្រួសារខ្មែរអ្នកជាតិនិយម ដែលមានអតីតៈភាពជាក្រុមអ្នកប្រយុទ្ធប្រឆាំងនិងការ​ឈ្លានពានរបស់យួន តាំងពីសម័យតស៊ូរនៅជាយដែនខ្មែរ-សៀមមកនោះ គឹបានត្រូវពួកក្រុមមេដឹកនាំ​អាយ៉ងយួន ក្រុងហាណូយ សម្លាប់ផ្តាច់ផ្តិលអស់ជីវិតអស់រាប់ម៉ឺននាក់ថែមទៀត ។

ថ្ងៃទី១៥ កក្កដា ឆ្នាំ២០០៨ ប្រទេសសៀមបានសម្រេចិត្តលើកទ័ពចូលមកឈ្លានពានអធិបតេយ្យ​ភាព របស់ខ្មែរនៅព្រំដែនភាគលិច ក្នុងតំបន់ប្រាសាទព្រះវិហារ ។ តាមពិតនេះមិនមែនជាលើកទីមួយទេ​​ដែលសៀមឈ្លានពានខ្មែរ និងរំលោភចូលយកទឹកដីខ្មែរភាគខាងលិចនោះ ។ អតីតៈប្រជាពលរដ្ឋ និងជា​អតីតៈកងទ័ពអ្នកតស៊ូរខ្មែរ ដែលរស់នៅក្នុងតំបន់ភាគខាងលិចរាប់សិបឆ្នាំមកហើយនោះ បានដឹងយ៉ាង​ច្បាស់ថា អតីតៈដីខ្មែរក្នុងជំរុំរំដោះនាសម័យប្រយុទ្ធប្រឆាំងយួន ឈ្លានពាន គឺបានត្រូវសៀមរំកិលព្រំដែន​យកអស់ជាយូរយាណាស់មកហើយ ។

មហិច្ឆតារបស់មេដឹកនាំយួន និងមេដឹកនាំសៀម គឺជាជំហរជាតិនិយមដ៏មុតមាំ ដែលគេធ្វើដើម្បី​ជាតិសាសន៍របស់ពួកគេ ។ ចំរៀកណាមួយនៃទឹកដីរបស់ខ្មែរ ដែលគេអាចឈ្លានពានយកបាន វាជាជ័យ​ជំនះ និងជាសមិទ្ធិផល ព្រមទាំងជាស្នាដៃរបស់ពួកគេ ដែលគេបានបន្សល់ទុកសម្រ៉ាប់កូនចៅរបស់ពួកគេ​ជំនាន់ក្រោយ ។ ក៏ប៉ុន្តែស្តេចខ្មែរ មេដឹកនាំខ្មែរ និងមន្រ្តីខ្មែរដែលលចោលម្សៀតពោលពាក្យ «ជាតិនិយម»​តែក្នុងមាត់ តែមិនបានធ្វើសកម្មភាពណាមួយ ដែលបង្ហាញពីគំរូជាតិនិយមពិតប្រាកដ ដើម្បីខ្មែរ ។

ស្តេចខ្មែរ មេដឹកនាំខ្មែរ មន្រ្តីខ្មែរ និងអ្នកនយោបាយខ្មែរ នាពេលបច្ចុប្បន្ននេះ កុំថាឡើយដល់ទៅ​ហ៊ានក្អក ឬហ៊ាននិយាយការពិតពីប្រវត្តិសាស្រ្ត ថា ដីកម្ពុជាក្រោម និងដីសុរិន្ទ ជារបស់ខ្មែរ សូម្បីតែការ​និយាយការពារទឹកដីខ្មែរបច្ចុប្បន្ន ដែលសត្រូវឈ្លានពាន ក៏មិនហ៊ានហើបមាត់ផង ។ ពិសេសមន្រ្តីរបស់​គណបក្សប្រជាជនកម្ពុជា ដែលភាគច្រើនមានកំណើតកើតនៅក្នុងខេត្តជាប់ព្រំប្រទល់ជាមួយនិងទឹកដីខ្មែរ​កម្ពុជាក្រោម ។ ពួកគេមានដូនតា ដែលមានដីស្រែចម្ការ ហើយដែលពេលនេះ យួនបានឈ្លានពានយកដី​កេរដូនតារបស់ពួកគេអស់ទៅហើយ ហើយគេបានមកចាប់យកដីថ្មី​និងចាប់យកផ្ទះថ្មីនៅទីក្រុងភ្នំពេញ នា​សម័យពួកយួន ក្រុងហាណូយ លើកបន្តុបពួកគេអោយកាន់អំណាចក្រោយ ០៧ មករា ១៩៧៩ តែពួក​អ្នកទាំងអស់នេះគ្មានគំនិត ឬគ្មានជំហរជាតិនិយម ហ៊ាមនិយាយពីការពិតទាំងនេះចេញមកទេ ។

នយោបាយដឹកនាំរបៀនខ្វាក់ភ្នែក ធ្វើជាមើលមិនឃើញពីការឈ្លានពាននៃសត្រូវយួន​ និងសត្រូវ​សៀម តែបែជាមើលឃើញការស្រែកតវ៉ារបស់ប្រជាពលរដ្ឋខ្មែរ ដែលមានសេចក្តីក្លាហានហ៊ានស្រែកការ​ពារ ទឹកដី ថាជាក្រុមបង្ករអសន្តិសុខសង្គម និងចោទថាជាមនុស្សក្បត់ជាតិទៅវិញ ។ តើប្រជាពលរដ្ឋខ្មែរ​ដែលឈឺចាប់និងការឈ្លានពានរបស់យួន និងសៀម ហើយស្រែកតវ៉ាប្រឆាំងនិងការឈ្លានពាន គឺជាអ្នក​ក្បត់ជាតិខ្មែរ ឬជាអ្នកក្បត់ជាតិយួន ឬក៏ជាអ្នកក្បត់ជាតិសៀម?

នៅក្នុងប្រទេសសៀមឯណោះវិញ ជនជាតិសៀមដែលពាក់អាវពណ៌លឿង បានស្រែកប្រកាស់ថា ទឹក​ដីខ្មែរ គឺជាទឹកដីសៀម ហើយមិនតែប៉ុណ្ណោះ គេបានធ្វើបាតុកម្មទម្លាក់មេដឹកនាំរដ្ឋាភិបាលសៀមជា ច្រើននាក់ រហូតពេលថ្មីៗនេះក្រុមពលរដ្ឋសៀមទាំងនោះប្រកាស់ថា នឹងចូលមកដកបង្គោលព្រំដែនជាប់​ជាមួយនិងប្រទេសខ្មែរចោល ក៏រដ្ឋាភិបាលសៀម និងអ្នកដឹកនាំសៀម មិនដែលប្រកាស់ចោទប្រកាន់ ឬក៏​ដាក់កំហុសថា ប្រជាពលរដ្ឋសៀមទាំងអស់នោះជាជនក្បត់ជាតិដែរ ។

ដូចគ្នាកាលពី៤០ (សែសិប) ឆ្នាំមុន ពេលដែលយួនខាងជើងបញ្ចប់សង្គ្រាមជាមួយយួនខាងត្បូង​នៅថ្ងៃទី៣០ មេសា ១៩៧៥ គឺ ១៣ថ្ងៃ ក្រោយនៃជ័យជំនះរបស់បក្សកុំមុយនីស្ត ឥណ្ឌូចិន ដែលដឹកនាំ​ដោយយួន យកជ័យជំនះបានលើរបបសាធារណខ្មែរ នាថ្ងៃទី១៧ មេសា ១៩៧៥ នោះ មេដឹកនាំយួន​និង​ក្រុមអ្នកនយោបាយយួនខាងជើង ក៏គេមិនបានចោទប្រកាន់ ឬចាត់ទុកប្រជាពលរដ្ឋយួនខាងត្បូងថា ជន​ក្បត់ជាតិ​ ដែលត្រូវតែមានទោស ឬត្រូវដាក់ទោសអ្វីមួយនោះដែរ ។

មានតែស្តេចខ្មែរ និងមេដឹកនាំខ្មែរ ប៉ុណ្ណោះដែលមានប្រវត្តិជាអ្នកដាក់ទោសប្រជាពលរដ្ឋខ្លួនឯង​និងចោទប្រកាន់ប្រជាពរដ្ឋខ្លួនឯងថាជាជនក្បត់ជាតិ ។ សម័យសង្គមរាស្រ្តនិយម របស់សម្តេច នរោត្តម សីហនុ បានភ្ជាប់ជាតិទៅរាជបល្ល័ង ដែលជាកៅអីអង្គុយរបស់ខ្លួន ហើយចោទក្រុមខ្មែរសេរី ថាជាក្រុមអ្នក​ក្បត់រាជបល្ល័ង្គ រួចហើយចាប់យកទៅចងមុខបាញ់សម្លាប់ចោល ។ នៅក្នុងសម័យខ្មែរក្រមយួន និងខ្មែរ​ក្រហមចិនកាន់កាប់អំណាចដែលមានចំណែកនៃការទទួលខុសត្រូវរបស់ សម្តេច នរោត្តម សីហនុ ផងដែរ​នោះ បានចោទប្រកាន់និងដាក់ទោសប្រជាពលរដ្ឋខ្មែរថាជា សេអ៊ីអា (CIA) និងថាជាខ្មាំងរបស់អង្គការ​រួចហើយចាប់ចងយកទៅធ្វើទារុណ្ឌកម្មសម្លាប់ចោល ។ នៅក្នុងសម័យអាយ៉ងយួន ក្រោយថ្ងៃទី០៧ មករា​ឆ្នាំ១៩៧៩ របបនេះបានចោទប្រកាន់ប្រជាពលរដ្ឋខ្មែរថាជា «ខ្មាំង បដិវត្តន៍» ដែលមាននិន្នាការអាស៊ាន​ណាស៊ីស នឹងបានលាបពណ៌ថាក្រុមពួកប្រតិកិរិយា រួចហើយក៏ចាប់ចងបញ្ចូនទៅអោយអោយយួនដាក់​គុកនៅទីក្រុងហាណូយ និងមួយចំនួនក៏ត្រូវចាក់ថ្នាំសម្លាប់ចោល ។

នាពេលបច្ចុប្បន្ន គឺជាសម័យក្រឡាប់ចាក់ដែលក្រុមមេដឹកនាំក្បត់ជាតិ និងលក់ជាតិ ក្លាយខ្លួនទៅ​ជាវីរៈជន ចំណែកឯអ្នកស្នេហាជាតិ​ និងអ្នកជាតិនិយម បានត្រូវគេដាក់ទោសចោទប្រកាន់ថាជាអ្នកក្បត់​ជាតិ ទៅវិញ ។ សង្គមនយោបាយដ៏វឹកវរ​ដែលកំពុងដឹកនាំដោយជនវង្វេងអំណាច ពុលនិងអំពើរពុករលួយ​និងឈ្លក់ជាមួយនឹងវប្បធម៌ក្រអើតក្រទម បានធ្វើការបង្វិលអត្ថន័យន័យពាក្យ «ជាតិនិយម» អោយមាន​ន័យទៅតាមការចង់បានរបស់ខ្លួន ក្នុងគោលបំណងបិទបាំងនូវអំពើបាប និងភវតណ្ហា ដែលពួកខ្លួនបាន​ប្រព្រឹត្តិ ពោលគឺ «ជាតិនិយម» របស់ពួកអ្នកដឹកនាំសព្វថ្ងៃនេះ កំពុងតែធ្វើអោយ «ជាតិយំ» ។ សព្វថ្ងៃនេះ​របបដែល​ដឹកនាំដោយ មោឃបុគ្គល បានកំពុងបង្រៀនអោយកូនចៅរបស់ពួកគេចេះ ចង ចាំ និងអនុវត្តន៍ នូវអគតិទាំងបួន ដែលព្រះពុទ្ធជាព្រះបរមគ្រូនៃយើងបង្រៀនអោយមនុស្សជាតលាចាក និងចៀសវាង ។ អគតិទាំងបួននោះ ដែលរួមមាន ការលំអៀងព្រោះស្រលាញ់ ការលំអៀងព្រោះស្អប់ ការលំអៀងព្រោះ​ខ្លាច​និងការលំអៀងព្រោះអាណិត ត្រូវបានគេសាបព្រោះអោយខ្មែរគ្រប់គ្នាក្នុងសង្គមខ្មែរទទួលយកនូវឥទ្ធិពល​នៃអំពើរលំអៀងទាំងអស់នេះ ។

លំអៀងព្រោះស្រលាញ់ គឺការតែងតាំងកូនចៅរបស់ខ្លួនអោយឡើងធ្វើធំ និងដាក់បក្ខពួករបស់ខ្លួន​ក្នុងតួរនាទីដែលមានអំណាច ។ លំអៀងព្រោះស្អប់ គឺការចោទប្រកាន់អ្នកដ៏ទៃណា និងក្រុមណាដែល​ហ៊ានបញ្ចេញមតិរិះគន់នូវទង្វើលាមកនៃការដឹកនាំរបស់ខ្លួន ហើយរុញទៅរកការចាប់ចងដាក់គុក ដេញ​រត់​ចោលស្រុក ឬសម្លាប់ចោលតាមកំហឹង ។ លំអៀងព្រោះខ្លាច ការអនុវត្តន័នូវយុទ្ធសាស្រ្តដោយធ្វើយ៉ាង​ណា​អោយប្រជាពលរដ្ឋខ្មែរគ្មានការងារធ្វើ គ្មានមុខរបរ និងគ្មានចំណូល ដែលបង្កើតនូវភាពអត់ឃ្លាន រួច​ហើយសម្លុតអោយបាក់ខ្លប និងការសម្លាប់ព្រមានអោយខ្លាច ។ លំអៀងព្រោះអាណិត គឺជានយោបាយ​ប្រជាភិថុរ យកតថៈភាព មកបន្លំជាសច្ចៈភាព បោកប្រាស់ទឹកចិត្តប្រជាពលរដ្ឋខ្មែរ ដោយការកុហក់ប្រជា​ពលរដ្ឋខ្មែរថាខ្លួនខិតខំធ្វើការងារដើម្បីខ្មែរ ដើម្បីប្រទេសជាតិ​ រហូតគ្មានពេលវេលាសម្រ៉ាប់ក្រុមគ្រួសារ​និងសម្រ៉ាប់ខ្លួនឯង ធ្វើជាយកចិត្ត និងធ្វើជាមានមេត្តាដោយចែកអំណោយបន្តិចបន្តួច តែចេតនាធំគឺបង្កប់​នូវចំណងចង ដើម្បីអោយប្រជាពលរដ្ឋអាណិត តែតាមពិតខ្លួន ក្រុមគ្រួសារខ្លួន និងបក្ខពួករបស់ខ្លួន គឺ​សុទ្ធតែជាក្រុមលក់ជាតិ បំផ្លាញជាតិ ក្បត់ជាតិ និងជាឃាតករ ដែលមានបាតដៃប្រលាក់ឈាមផង ។

សរុបសេចក្តីមក «ជាតិនិយម» ដែលខ្មែរត្រូវការ មិនមែនជា «ជាតិនិយម» តាមលទ្ធិរបស់បុគ្គល​និយម ឬតាមបែបពូជសណ្តាននិយមនោះទេ ។ «ជាតិនិយម» ដែលខ្មែរត្រូវការគឺជាគោលការណ៍របស់​ជាតិមួយ ដែលអាចផ្តល់ឱកាស់អោយខ្មែរគ្រប់គ្នា បម្រើអោយខ្មែរគ្រប់គ្នា លើកទឹកចិត្តខ្មែរគ្រប់គ្នា ការពារ​ខ្មែរគ្រប់គ្នា ​និងជាពិសេសការពលិកម្មដើម្បីបុព្វជាតិ មាតុភូមិ និងប្រជាពលរដ្ឋ ។ «ជាតិនិយម» គឺធ្វើ​យ៉ាងណាអោយជាតិរឹងមាំ អាចការពារខ្លួនឯងខ្លួនឯងបាន មិនពឹងពាក់បរទេស និងមិនធ្វើជា​កញ្ជាស់បរទេស ​​ហើយក៏មិនធ្វើអោយជាតិទន់ជ្រាយ និងមិនអោយបរទេសប្រមាថមើលងាយ ដែរ ពោល​គឺ «ជាតិនិយម» ពិតប្រាកដមិនមែនធ្វើអោយ «ជាតិយំ» ទេ ៕

Press Conference

Mr. SereyRatha SOURN conducted press conference before his departure to give a speech during the occasion of UN-GA Hearing at UN Head Office in New York City of USA.

Dear Khmer Patriots,

Let me share my vision and love of Cambodia with you. My first message to all patriots is, I am very happy to be born as Khmer in our beloved country and very thankful for those who gave me possility to serve our motherland.

Angkor land is a golden land of our ancestors left for everyone of us and us is to defend and take care of this beautiful land and this wonderful civilisation left by our ancestors, the one Angkorian.

Although our country and our society had been long time fractured by  endless ideological wars and colonisation; Siam, French, Vietnamese in the past and present time, but I still have strong confident that nothing is impossible, that the flame and spirit of Khmer always alive and warmly burn in everyone of us which can certainly unite us around common and National causes though to settle us to site, talk and work together no matter our difference.

Come up to build up strong unity among Khmer is the only way to save our people and homeland from this dying situation in which, and by irresponsibility of our leaders, drown our country into the situation which we are today. We were been divided, painted colour by different belief and ideologies which are not Khmer and everyone of us fall in this dying close cycle. For this reason, I appeal to all our patriots in Cambodia and around the world to put our different aside, site down and talk together to find out causes and reasons which make us for what we are today then try to find a reliable solution acceptable by all to get out of it. We must, and I insist it is imperative, put national priority as the centre of all interest for the survival of our nation.

A Nation cant stand without its National idealism, price and its nationalist human resource. This price, this love of own nation and humanity will give us responsibility, national consciousness and ambition to bring Cambodia to where everyone of us wish to reach, to mention, Peaceful , Free and Prosperious State. This is for everyone of us to make it happen.

Sourn SereyRatha